ปัญหาสุขภาพที่สำคัญอย่างหนึ่งที่เกิดขึ้นกับผู้สูงอายุ คือ การลดลงของมวลกล้ามเนื้อ ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคต่างๆ การเคลื่อนไหวร่างกายอย่างสม่ำเสมอ จึงเป็นหนึ่งในวิธีป้องกันภาวะเปราะบางนี้ได้ดีที่สุด

ทรินดี โฮ หญิงชาวสิงคโปร์วัย 63 ปี รับมือกับการลดลงของมวลกล้ามเนื้อ ด้วยการทำงานอาสาสมัครที่ทำให้ร่างกายได้เคลื่อนไหว ทุกเช้าวันอังคารเธอจะเดินทางไปยังศูนย์ค้าส่งปาซีร์ปันจัง เพื่อทำกิจกรรม “ออกกำลังกาย” ประจำสัปดาห์ร่วมกับอาสาสมัครคนอื่นๆ

ทรินดีและเพื่อนเป็นส่วนหนึ่งในทีมกู้ภัยอาหารของ Fridge Restock Community SG องค์กรไม่แสวงหากำไรที่ดำเนินงานโดยอาสาสมัคร มีภารกิจช่วยเหลือผลผลิตทางการเกษตรที่ยังจำหน่ายไม่หมดไม่ให้กลายเป็นอาหารเหลือทิ้ง ด้วยการรวบรวมและส่งต่อให้แก่ผู้ที่ต้องการ โดยที่เธอทำงานอาสาสมัครกับ FRC มาเกือบ 3 ปีแล้ว

ทรินดีและกลุ่มเพื่อนพร้อมรถเข็นที่ยาวเกือบ 2 เมตรจะเดินอย่างกระฉับกระเฉงไปทั่วศูนย์ค้าส่ง พื้นที่ 152,488 ตารางเมตร หรือเกือบเท่ากับสนามฟุตบอล 21 สนาม พวกเธอจะเดินไปตามแผงค้าต่างๆ เพื่อสอบถามผู้ค้าว่ามีผลไม้และผักชนิดใดบ้างที่กำลังจะถูกทิ้ง ก่อนจะรวบรวมและนำไปส่งต่อให้กับผู้ที่ต้องการ เธอสามารถยกกล่องกล้วยน้ำหนัก 18 กิโลกรัมขึ้นวางบนรถเข็นได้อย่างคล่องแคล่ว

กิจกรรมกู้ภัยอาหารแต่ละครั้งใช้เวลาประมาณ 4 ชั่วโมง ทรินดีบอกว่า เมื่อเสร็จสิ้นภารกิจแต่ละครั้ง เธอเดินได้เกือบ 8,000 ก้าว

ตลอด 15 ปีที่ ทรินดีทำงานอาสาสมัครหลายอย่าง เช่น ขับรถตู้ให้ Care Community Services Society เพื่อเก็บกระป๋องรับบริจาค ทำงานอาสาสมัครกับ Lions Befrienders ออกไปเยี่ยมผู้สูงวัยที่อาศัยอยู่ตามลำพัง เพื่อตรวจสอบสุขภาพและความเป็นอยู่ของผู้สูงอายุ

ทรินดีบอกว่า การทำงานอาสาสมัครเป็นวิธี “ตอบแทนสังคม” และเป็น “กิจกรรมที่มีความหมาย ซึ่งช่วยให้เธอได้เคลื่อนไหวร่างกายอยู่เสมอ”

“ถ้าคุณเอาแต่นั่งเฉย ๆ ไม่ทำอะไร กล้ามเนื้อก็จะค่อยๆ เสื่อมสลายไป” ทรินดีกล่าว

ผลสำรวจโดย สำนักงานดูแลผู้สูงอายุแบบบูรณาการของสิงคโปร์ จากผู้ตอบแบบสอบถามผู้ที่อายุ 50 ปีขึ้นไป รวมถึงผู้ดูแลผู้สูงวัยกว่า 800 คน พบว่า ร้อยละ 73ของผู้ตอบแบบสำรวจเชื่อว่า ภาวะเปราะบางเป็นส่วนหนึ่งตามธรรมชาติของการสูงอายุที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ และส่วนใหญ่เชื่อว่า ภาวะเปราะบางเริ่มเกิดขึ้นเมื่ออายุประมาณ 60 ปี

ศาสตราจารย์หวัง อี้ปิน ผู้อำนวยการโครงการวิจัยเฉพาะทางด้านโรคหัวใจและหลอดเลือดและความผิดปกติทางเมตาบอลิซึม คณะแพทยศาสตร์ Duke-NUS บอกว่า ความเป็นจริง การทำงานของระบบต่างๆ ของร่างกายหลายอย่างเริ่มเสื่อมถอยตั้งแต่อายุ 30 ปี

ศาสตราจารย์หวังอธิบายว่า ภาวะเปราะบาง มีองค์ประกอบสำคัญ 3 ด้าน ได้แก่

ด้านร่างกาย (Physical) เมื่อมวลกล้ามเนื้อและความแข็งแรงของกล้ามเนื้อลดลง ส่งผลให้การเคลื่อนไหวร่างกายทำได้ยากขึ้น ด้านต่อมา คือ การทำงานของร่างกาย (Functional) คือ การเจ็บป่วยบ่อยขึ้นและใช้เวลาฟื้นตัวนานกว่าเดิม ด้านที่สาม คือ การรู้คิดและจิตใจ (Cognitive and Psychological) ซึ่งส่งผลต่อความจำ กระบวนการคิด อารมณ์ และความสามารถในการรับมือกับความเครียด

ศาสตราจารย์หวังบอกว่า กล้ามเนื้อเป็นอวัยวะที่มีน้ำหนักรวมมากที่สุดในร่างกาย และยังมีบทบาทสำคัญต่อการทำงานของอวัยวะอื่นๆ อีกหลายส่วน รวมถึงระบบเผาผลาญของร่างกาย

กล้ามเนื้อทำหน้าที่กักเก็บพลังงานและสารตั้งต้นที่ร่างกายต้องใช้ในการสร้างและซ่อมแซมส่วนต่างๆ เช่น กรดอะมิโน  และปลดปล่อยสารเหล่านี้ออกมาเมื่อร่างกายต้องการ นอกจากนี้ กล้ามเนื้อยังส่งสัญญาณฮอร์โมนไปยังอวัยวะต่าง ๆ ซึ่งช่วยรักษาสมดุลของระบบต่างๆ ภายในร่างกายด้วย

“เมื่อเกิดภาวะมวลกล้ามเนื้อลดลง ผู้สูงวัยจะมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นต่อการเกิดโรคต่างๆ เช่น โรคอ้วน เบาหวาน และโรคหัวใจ นอกจากนี้ ระบบภูมิคุ้มกันและสุขภาพสมองของพวกเขาอาจเสื่อมถอยเร็วขึ้นด้วย”  ศาสตราจารย์หวังกล่าว

ปัจจุบัน สิงคโปร์ก้าวเข้าสู่การเป็นสังคมสูงวัยระดับสุดยอดตามนิยามขององค์การสหประชาชาติแล้ว โดยมีประชากรอายุ 65 ปีขึ้นไปมากกว่า 1 ใน 5 ของประชากรทั้งประเทศ

โซว สุ่ยปิง หัวหน้าฝ่ายส่งเสริมการสูงวัยอย่างมีคุณภาพ บอกว่า การช่วยให้ผู้สูงวัยมีสุขภาพดี สามารถพึ่งพาตนเองได้ และใช้ชีวิตอย่างกระฉับกระเฉงให้นานที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ กลายเป็นเรื่องที่มีความสำคัญมากขึ้นเรื่อยๆ

เธอบอกว่า มีหลักฐานยืนยันว่า เราสามารถชะลอภาวะนี้ได้ด้วยการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ การรับประทานอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการ และรักษาความสัมพันธ์กับผู้คนรอบข้าง

เพอร์บา ปาล ครูโรงเรียนอนุบาลวัย 58 ปี เป็นหนึ่งในผู้ที่รักษาร่างกายให้กระฉับกระเฉง ด้วยการออกไปทำกิจกรรมร่วมกับเพื่อนๆ เช่น ไปร่วมกิจกรรมเต้นรำที่จัดขึ้นในศูนย์การค้า หรือไปเดินเล่นที่สวนสาธารณะกับเพื่อน รวมถึงพาสุนัขออกไปเดินเล่นทุกคืนหลังรับประทานอาหารเย็น

การดูแลตัวเองให้แข็งแรงและกระฉับกระเฉง ทำให้เพอร์บายังคงทำกิจกรรมที่เธอชื่นชอบได้ เช่น การเดินป่าในต่างประเทศ โดยในเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา เธอสามารถเดินป่าที่สวิตเซอร์แลนด์ได้นานกว่า 2 ชั่วโมง ซึ่งเธอมองว่า การดูแลตัวเองเป็นส่วนหนึ่งของแนวทางการสูงวัยอย่างรอบด้าน เพราะไม่ได้เป็นเรื่องของสุขภาพเพียงอย่างเดียว แต่ยังเป็นเรื่องความสุข และการมีส่วนร่วมกับสิ่งต่างๆ รอบตัว ยังทำให้ระดับความเครียดลดน้อยลง

ที่มา
Old but not frail: Seniors share how exercise and friendships keep them strong