งานวิจัยชิ้นใหม่ขององค์การอนามัยโลก เผยแพร่ในวารสาร The Lancet Oncology พบว่า ในปี 2024 ราวร้อยละ 12 ของผู้ป่วยมะเร็งรายใหม่ทั่วโลก มีสาเหตุมาจากการติดเชื้อไวรัสและแบคทีเรียเพียงไม่กี่ชนิด

ผลการศึกษาพบว่า มีผู้ป่วยมะเร็งรายใหม่จำนวน 2.3 ล้านรายที่มีสาเหตุมาจากการติดเชื้อ โดยส่วนใหญ่เกิดจากเชื้อก่อโรคเพียง 5 ชนิด ได้แก่ เชื้อแบคทีเรีย Helicobacter pylori, เชื้อไวรัสฮิวแมนแพพิลโลมา, ไวรัสตับอักเสบบี, ไวรัสเอ็บสไตน์-บาร์ และไวรัสตับอักเสบซี

การศึกษาพบว่า เชื้อก่อโรคเหล่านี้สามารถทำให้เกิดมะเร็งได้มากกว่า 20 ชนิด เช่น มะเร็งกระเพาะอาหาร มะเร็งตับ มะเร็งเม็ดเลือด และมะเร็งปากมดลูก

นักวิจัยอธิบายสาเหตุที่ไวรัสทำให้เกิดมะเร็งว่า ไวรัสสามารถเปลี่ยนแปลงยีนของเซลล์ที่มันเข้าไปติดเชื้อได้ทั้งทางตรงและทางอ้อมด้วยกลไกหลัก 3 วิธี ทำให้เซลล์นั้นมีแนวโน้มที่จะเจริญเติบโตอย่างควบคุมไม่ได้ ซึ่งท้ายที่สุดอาจกลายเป็นเซลล์มะเร็ง

วิธีแรก คือ การปิดกั้นความสามารถของเซลล์ในการทำลายตัวเอง ซึ่งโดยปกติเซลล์สุขภาพดีหากติดเชื้อไวรัส เซลล์จะพยายามทำลายตัวเองหรือหยุดการแบ่งตัว เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดความเสียหายตามมา แต่ไวรัสทำให้โปรตีน TP53 หรือโปรตีน RB ในเซลล์ไม่สามารถทำงานได้ หรือไปยับยั้งความสามารถของเซลล์ในการหยุดแบ่งตัว

วิธีที่สอง ไวรัสแทรกสารดีเอ็นเอของตัวเองเข้าไปในดีเอ็นเอของเซลล์ในร่างกาย ทำให้ยีนที่ทำหน้าที่ควบคุมการตายหรือการแบ่งตัวของเซลล์เกิดความเสียหายหรือทำงานผิดปกติ

วิธีที่สาม จากการที่ไวรัสมียีนที่สามารถกระตุ้นให้เกิดมะเร็งได้อยู่ในตัวเอง ที่เรียกว่า ยีนก่อมะเร็ง ซึ่งไวรัสได้รับยีนเหล่านี้มาโดยบังเอิญจากสิ่งมีชีวิตชนิดอื่น

ขณะที่การติดเชื้อจากแบคทีเรียและปรสิตก็สามารถนำไปสู่การเป็นมะเร็งได้เช่นกัน เช่น แบคทีเรีย Helicobacter pylori ที่อาศัยและเติบโตอยู่ในเยื่อบุกระเพาะอาหารของมนุษย์ซึ่งเป็นสาเหตุของแผลในกระเพาะอาหาร หรือพยาธิใบไม้ตับ Opisthorchis viverrini

นักวิจัยอธิบายว่า การติดเชื้อจากจากแบคทีเรียและปรสิตเป็นเวลานานเรื้อรัง สามารถสร้างความเสียหายและให้กับเนื้อเยื่อต่างๆ ของร่างกายได้มาก ความเสียหายเหล่านี้อาจทำให้เซลล์เกิดความผิดปกติที่นำไปสู่มะเร็ง หรือทำให้เกิดข้อผิดพลาดในการแบ่งตัวของเซลล์เมื่อร่างกายพยายามสร้างเซลล์ใหม่เพื่อซ่อมแซมเนื้อเยื่อที่เสียหาย

นักวิจัยระบุว่า ทั้งการติดเชื้อไวรัสและแบคทีเรียล้วนทำให้เซลล์เกิดการกลายพันธุ์ และเป็นจุดเริ่มต้นของกระบวนการที่อาจนำไปสู่การเป็นมะเร็งในที่สุด

อย่างไรก็ดี นักวิจัยเผยว่า มีมะเร็งจำนวนมากที่สามารถป้องกันได้ โดยระบุว่า ตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดในออสเตรเลียในการป้องกันมะเร็งที่มีสาเหตุมาจากการติดเชื้อ คือ การฉีดวัคซีนป้องกันเชื้อไวรัส HPV ให้กับเด็กและวัยรุ่น ซึ่งจะช่วยป้องกันเชื้อ HPV บางสายพันธุ์ที่มีความเชื่อมโยงอย่างชัดเจนกับการเกิดมะเร็งปากมดลูก ทำให้ออสเตรเลียมีแนวโน้มที่จะสามารถกำจัดมะเร็งปากมดลูกให้หมดไปได้ภายในปี 2035

งานวิจัยขององค์การอนามัยโลกเผยด้วยว่า ผู้ป่วยมะเร็งที่มีสาเหตุมาจากการติดเชื้อมากถึงร้อยละ 75 อยู่ในประเทศรายได้ต่ำและปานกลาง แสดงให้เห็นถึงข้อจำกัดและความเหลื่อมล้ำของประเทศยากจนในการเข้าถึงบริการสุขภาพที่ยังคงเป็นอุปสรรคสำคัญของการต่อสู้กับโรคมะเร็ง

ที่มา
Scientists discover the likely cause of one in eight cancers – and it’s not smoking, diet or alcohol