Skip to main content

 

แพทย์ระบุ รูปแบบการใช้ชีวิตของคนวัยทำงานปัจจุบัน โดยเฉพาะวัย 25–40 ปี ที่ไลฟ์สดขายของออนไลน์จบตี 2 แพ็กของถึง 6 โมงเช้า หรือตอบแชตลูกค้าก่อนนอนจนดึกดื่น และตื่นเช้าไปทำงานต่อ เป็นการสะสม “หนี้การนอน” โดยไม่รู้ตัวที่อาจส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อสุขภาพ

แพทย์หญิงนภาพร ธรรมพัฒนากูล ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์ชะลอวัยและการแพทย์เชิงป้องกัน ผู้ก่อตั้ง วิทาเลีย เวลเนส คลินิก บอกว่า การนอนหลับไม่ใช่เวลาที่ร่างกายหยุดทำงาน แต่เป็นช่วงเวลาที่ร่างกายกำลังฟื้นฟู ซ่อมแซม จัดระเบียบภายใน แต่คนวัยทำงานจำนวนมาก นำเวลานอนไปแลกกับเวลาทำงาน จนร่างกายชินกับการพักผ่อนน้อย ซึ่งเปรียบได้กับการ “เบิกสุขภาพอนาคตมาใช้”

แพทย์หญิงนภาพรระบุว่า การนอนเกี่ยวข้องกับการฟื้นฟูร่างกาย การจัดระบบความจำ การควบคุมอารมณ์ ฮอร์โมน ภูมิคุ้มกัน และระบบเผาผลาญ คนที่นอนน้อยแม้ยังไปทำงานได้ตามปกติ แต่บางคนอาจเริ่มมีอาการอ่อนเพลีย สมาธิลดลง ขี้ลืม หงุดหงิดง่าย หรือรู้สึกว่าร่างกายฟื้นตัวช้าลง

แพทย์หญิงนภาพรอธิบายว่า “หนี้การนอน” หรือ Sleep Debt เกิดจากการนอนน้อยกว่าที่ร่างกายต้องการต่อเนื่องหลายคืน ซึ่งการนอนเพิ่มในภายหลังอาจช่วยลดความง่วงและทำให้รู้สึกดีขึ้นในระยะสั้น แต่ไม่สามารถชดเชยผลของการนอนน้อยเรื้อรังได้ทั้งหมด โดยเฉพาะเมื่อหมดช่วงพักและต้องกลับไปใช้ชีวิตวงจรเดิมอีก

ในรายงานสุขภาพคนไทย ปี 2569 ของสถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล และ สสส. ระบุว่าการนอนไม่หลับและการเข้านอนไม่เป็นเวลาเรื้อรังส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อสุขภาวะแบบองค์รวมในทุกมิติ

ในระดับโครงสร้างสมอง การขาดการนอนหลับลึกจะขัดขวางการทำงานของระบบ Glymphatic System ในการขจัดโปรตีนของเสียอย่าง Beta-Amyloid ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อมและอัลไซเมอร์ในระยะยาว

ในมิติทางกายภาพ ความผิดปกติของวงจรการนอนยังกระตุ้นฮอร์โมนความเครียดและภาวะดื้อต่ออินซูลิน นำไปสู่กลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวานชนิดที่ 2 และโรคหัวใจและหลอดเลือด 

ในมิติทางจิตใจและพฤติกรรม การพักผ่อนไม่เพียงพอบั่นทอนการทำงานของสมองส่วนหน้าโดยตรง ส่งผลให้สมาธิสั้นลง ประสิทธิภาพการตัดสินใจและความจำลดลง พร้อมทั้งเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะอารมณ์แปรปรวน วิตกกังวล และภาวะซึมเศร้า ซึ่งกระทบต่อคุณภาพชีวิตและการทำงานในแต่ละวันอย่างมีนัยสำคัญ

แพทย์หญิงนภาพรระบุว่า ในกลุ่มผู้หญิงวัย 30–40 ปีขึ้นไป จัดเป็น “ทางแยกสำคัญของการดูแลสุขภาพ” เนื่องจากภาระงาน ความเครียด และการดูแลครอบครัวทั้งพ่อแม่ที่สูงวัย และลูกหลานในวัยเรียน สิ่งเหล่านี้เกิดขึ้นพร้อมกับความเปลี่ยนแปลงของร่างกาย ทำให้ผู้หญิงบางคนเริ่มมีอาการนอนไม่หลับ ตื่นกลางดึกแล้วหลับต่อไม่ได้ หรือพักแล้วไม่สดชื่นเหมือนเดิม อย่างไรก็ตาม อาการเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าทุกคนเข้าสู่วัยทอง และไม่ควรสรุปว่ามีสาเหตุจากฮอร์โมนเพียงอย่างเดียว  

แพทย์หญิงนภาพรยังแนะนำเช็กลิสต์ 7 ข้อ เพื่อการสำรวจคุณภาพการนอนเพื่อเป็นจุดเริ่มต้นในการสังเกตความเปลี่ยนแปลงและหันมาใส่ใจการพักผ่อนมากขึ้น ดังนี้

1. นอนวันละกี่ชั่วโมง
2. เข้านอนและตื่นเป็นเวลาหรือไม่ 
3. ใช้เวลานานแค่ไหนกว่าจะหลับ         
4. ตื่นกลางดึกบ่อยหรือไม่ 
5. ตื่นแล้วรู้สึกสดชื่นแค่ไหน         
6. การนอนส่งผลต่อสมาธิและอารมณ์ระหว่างวันหรือไม่ 
7. มีอาการอื่นร่วมด้วยหรือไม่ เช่น กรนดัง สะดุ้งเหมือนขาดอากาศ ร้อนวูบวาบ หรือประจำเดือนเปลี่ยนแปลง

แพทย์หญิงนภาพรระบุว่า เช็กลิสต์ดังกล่าวเป็นเพียงแนวทางสังเกตเบื้องต้น ไม่ใช่แบบทดสอบวินิจฉัยโรค หากหลับยากหรือหลับไม่ต่อเนื่องอย่างน้อย 3 คืนต่อสัปดาห์ นานตั้งแต่ 3 เดือนขึ้นไป จนกระทบการใช้ชีวิตกลางวัน ควรปรึกษาแพทย์ และหากอาการรบกวนชีวิตมาก ไม่จำเป็นต้องรอให้ครบสามเดือน

“อย่าใช้การนอนชดเชยเป็นใบอนุญาตให้อดนอนเป็นประจำ การมีเวลานอนและเวลาตื่นที่ค่อนข้างสม่ำเสมอ และให้โอกาสร่างกายได้นอนเพียงพอในแต่ละคืนเป็นพื้นฐานที่สำคัญกว่า เพราะการนอนไม่เพียงพอเรื้อรังสัมพันธ์กับปัญหาสุขภาพหลายด้าน ทั้งเรื่องความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง โรคอ้วน เบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจและหลอดเลือด รวมถึงความวิตกกังวลและภาวะซึมเศร้า จึงควรเริ่มดูแลก่อนที่ปัญหาจะกระทบชีวิตประจำวัน” แพทย์หญิงนภาพรกล่าว

 

↑