ทุกช่วงค่ำ คุณยายรัตนัม เปริโอสวามี ในวัย 90 ปี จะหยิบไม้เท้าคู่ใจแล้วเดินไปตามอาคารที่พักอาศัยในย่านโตปาโยห์ ซึ่งเป็นที่อยู่อาศัยของเธอ เพื่อมองหาผู้สูงอายุที่อยู่บ้านเพียงลำพังและต้องการใครสักคนเป็นเพื่อนพูดคุย
คุณยายบอกว่า เธอเป็นที่รู้จักของผู้คนในละแวกบ้านเพราะพูดคุยกับทุกคน โดยเฉพาะคนที่อยู่เพียงลำพัง มีครั้งหนึ่ง คุณยายเคยยืนอยู่หน้าห้องพักของชายสูงอายุคนหนึ่งนานหนึ่งชั่วโมง เพื่อรับฟังเขาระบายความคับข้องใจในชีวิต วันรุ่งขึ้น ชายคนนั้นก็อารมณ์ดีขึ้น และตกลงเข้าร่วมกิจกรรมของชุมชนตามที่คุณยายแนะนำไว้
เธอบอกว่า มีทั้งคนที่ยินดีต้อนรับและพูดคุยด้วย และคนที่ไม่ต้องการสมาคมกับเธอ แต่คุณยายไม่เคยเก็บเรื่องเหล่านี้มาใส่ใจ และแม้จะถูกปฏิเสธ คุณยายก็จะกลับไปหาคนเหล่านั้นอีกเสมอ
“ถ้าเห็นใครนั่งอยู่คนเดียว ฉันก็จะเข้าไปนั่งข้างๆ แล้วถามว่าเกิดอะไรขึ้น ถ้าครั้งแรกเขาไม่อยากคุย ครั้งต่อไปฉันก็กลับไปหาอีก ครั้งที่สาม รับรองว่าได้คุยกันแน่” คุณยายรัตนัมบอก
คุณยายรัตนัม เป็นอาสาสมัครที่มีอายุมากที่สุดของโครงการ Project Neighbour Network ขององค์กร Care Corner Singapore ซึ่งจัดอบรมผู้สูงอายุให้ทำหน้าที่เป็นเพื่อนและคอยช่วยเหลือผู้สูงอายุที่เปราะบางในละแวกบ้าน โดยการจับคู่กับอาสาสมัคร เดินเคาะประตูบ้านเพื่อเชิญชวนเพื่อนบ้านให้เข้าร่วมกิจกรรมที่จัดโดยศูนย์ส่งเสริมการสูงวัยอย่างมีคุณภาพ
คุณยายเชื่อว่า ผู้สูงอายุจำนวนมากในปัจจุบันรู้สึกโดดเดี่ยว เพราะต้องใช้ชีวิตอยู่แต่ใน “กรงคอนกรีต” และคงคิดถึงวิถีชีวิตแบบกัมปงในอดีต ที่เพื่อนบ้านและการพูดคุยแบบมีชีวิตชีวาอยู่ห่างออกไปเพียงเดินไม่กี่ก้าว คุณยายบอกว่า ผู้สูงอายุหลายคนบอกกับเธอว่า ทุกวันนี้ไม่มีใครถามพวกเขาด้วยซ้ำว่า กินข้าวหรือยัง หรือรู้สึกอย่างไร
คุณยายรัตนัมย้ายจากอินเดียมาอยู่ที่สิงคโปร์ตั้งแต่อายุ 3 เดือน และเติบโตใน “กัมปง” หรือชุมชนที่ผู้คนมีความใกล้ชิดสนิทสนมกัน คุณยายใช้เวลาส่วนใหญ่ในวัยเด็กและช่วงต้นของวัยผู้ใหญ่กับการพบปะพูดคุยกับเพื่อนบ้านที่มีเชื้อชาติและภูมิหลังแตกต่างกัน ซึ่งเธอบอกว่า สมัยนั้นผู้คนสามารถเดินเข้าบ้านของกันและกันได้ และไม่ใครใส่กุญแจบ้าน
คุณยายเล่าว่า เธอช่วยงานอาสามัครมาตั้งแต่ยังเด็ก เคยตามครูใหญ่ไปทำงานช่วยเหลือและสอนหนังสือเด็กที่ถูกพ่อแม่ทอดทิ้งหรือไม่ได้รับการดูแลเอาใจใส่ รวมถึงสอนหนังสือเด็กๆ ที่สถานสงเคราะห์ จนเมื่อล่วงเข้าสู่วัย 50 ปี คุณยายจึงไปเรียนหลักสูตรดูแลเด็ก ก่อนจะทำงานเป็นครูในศูนย์ดูแลเด็กเล็กนานเกือบ 10 ปี
คุณยายร่วมงานกับ Care Corner ในปี 2021 สิ่งที่คุณยายทำคือ การรวบรวมผักสดและขนมปังที่ยังรับประทานได้ นำเอาไปให้ผู้ที่ต้องการ บ่อยครั้งคุณยายจะออกจากบ้านเพื่อไปรับขนมปังจากร้านเบเกอรีในเวลากลางคืน แล้วนำไปแจกจ่าย
ปัจจุบัน คุณยายทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงให้อาสาสมัครคนอื่นๆ ในโครงการ Project Neighbour Network โดยแนะนำวิธีการและจังหวะเวลาที่เหมาะสมในการเข้าไปพูดคุยกับผู้สูงอายุถึงบ้าน
นอกจากการเป็นเพื่อนพูดคุยให้กับผู้สูงอายุในชุมชนแล้ว คุณยายยังช่วยจัดกิจกรรมและกิจกรรมสันทนาการต่างๆ ที่ใต้ถุนอาคารที่พักอาศัย เพื่อให้ผู้สูงอายุได้พบปะและมีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่ไม่สะดวกใจหรือไม่อยากเดินทางไปยังศูนย์ส่งเสริมการสูงวัยอย่างมีคุณภาพ
มุสตาซาห์ ฮามิด วัย 68 ปี เพื่อนร่วมงานของคุณยายรัตนัมที่ Care Corner บอกว่า เขาประหลาดใจมากที่เห็นคุณยายอายุขนาดนี้แล้วยังทำอะไรได้มากมาย และเป็นแรงบันดาลใจให้เขาอยากลงมือช่วยเหลือผู้อื่นมากขึ้น
คุณยายรัตนัมเป็นหนึ่งในผู้เข้ารอบสุดท้ายรางวัล Singaporean of the Year ของหนังสือพิมพ์ The Straits Times ซึ่งมอบให้แก่ชาวสิงคโปร์หรือกลุ่มพลเมืองที่สร้างคุณูปการสำคัญให้แก่สังคม
คุณยายบอกว่า เธอหวังว่าจะฟื้นฟูจิตวิญญาณแบบชุมชนกัมปงให้กลับคืนมาสู่ละแวกบ้าน เพื่อทำให้ผู้สูงอายุที่โดดเดี่ยวได้สัมผัสกับมิตรภาพและการมีเพื่อนอยู่เคียงข้างในแบบเดียวกับที่พวกเขาเคยมีในวัยหนุ่มสาว
“จนกว่าจะถึงวันที่ฉันจากโลกนี้ไป ฉันอยากเดินไปตามที่ต่างๆ และช่วยเหลือผู้อื่น ฉันอยู่เพื่อพวกเขา และพวกเขาก็อยู่เพื่อฉัน” คุณยายกล่าว
ที่มา
Singaporean of the Year finalist: At 90, she still knocks on doors to draw out lonely elderly