สาธารณรัฐเช็กเตรียมปฏิรูประบบออมเงินบำนาญครั้งใหม่ เพื่อส่งเสริมให้เยาวชนเริ่มออมตั้งแต่อายุยังน้อย และเพิ่มเงินสมทบจากรัฐ รวมถึงเปิดทางให้ถอนเงินออมบางส่วนได้ก่อนถึงวัยเกษียณ
สาธารณรัฐเช็กกำลังเดินหน้าปฏิรูประบบการออมเงินบำนาญสำหรับการเกษียณภาคสมัครใจครั้งใหญ่ เพื่อส่งเสริมให้ประชาชนเริ่มออมเงินเพื่อวัยเกษียณตั้งแต่อายุยังน้อยที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ รวมถึงการเพิ่มเงินสมทบจากรัฐ การนำกลยุทธ์การลงทุนรูปแบบใหม่มาใช้ และการลดค่าธรรมเนียมในการบริหารจัดการเงินออมเพื่อวัยเกษียณ
กระทรวงการคลังของสาธารณรัฐเช็กเผยว่า ร่างกฎหมายนี้ใช้ชื่อว่า Lepší penzijko หรือระบบการออมเงินบำนาญที่ดีกว่า ได้รับความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 24 สิงหาคม 2026และเพิ่งผ่านการพิจารณาวาระ 2 ของสภาผู้แทนราษฎรเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายนที่ผ่านมา โดยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเสนอแก้ไขเพิ่มเติมเกือบ 50 ประเด็น ทำให้รายละเอียดของร่างกฎหมายก่อนเข้าสู่ขั้นตอนสุดท้ายของการพิจารณาในวาระ 3 จึงยังอาจมีการเปลี่ยนแปลงได้
หนึ่งในมาตรการสำคัญของกฎหมายปฏิรูปการออมครั้งนี้ คือ การที่รัฐเพิ่มเงินสมทบสำหรับบัญชีออมเงินบำนาญของเด็กและเยาวชน ซึ่งปัจจุบัน ผู้ปกครองสามารถเปิดบัญชีสะสมเงินบำนาญในชื่อของผู้เยาว์ได้อยู่แล้ว แต่ร่างกฎหมายฉบับใหม่เสนอให้การออมเงินบำนาญทำได้ง่ายขึ้น โดยเด็กอายุต่ำกว่า 18 ปี รัฐบาลเสนอให้ลดเงินออมขั้นต่ำรายเดือนที่จะได้รับเงินสมทบจากรัฐลงเหลือ 100 โครูนา
ขณะที่ผู้เข้าร่วมโครงการที่อายุต่ำกว่า 30 ปี รัฐบาลเสนอให้เพิ่มอัตราเงินสมทบจากรัฐจากเดิม 20% เป็น 40% ของจำนวนเงินที่ออมในแต่ละเดือน หากผู้ปกครองฝากเงินเข้าบัญชีออมเงินบำนาญของบุตรเดือนละ 100 โครูนา รัฐบาลจะสมทบเงินเพิ่มให้อีก 40 โครูนา
ส่วนผู้ที่ออมเงินเดือนละ 1,700 โครูนา ซึ่งเป็นเพดานสูงสุดที่ใช้คำนวณเงินสมทบจากรัฐ จะได้รับเงินสมทบเพิ่มขึ้นเป็น 680 โครูนา จากเดิมที่ได้รับ 340 โครูนา
รัฐบาลเช็กหวังว่า การปฏิรูปการออมนี้จะจูงใจให้พ่อแม่และผู้ปกครองเปิดบัญชีออมเงินบำนาญให้แก่เด็กตั้งแต่อายุยังน้อย ขณะเดียวกัน เงินออมเหล่านี้สามารถนำไปลงทุนได้เป็นระยะเวลานาน และผลตอบแทนจากการลงทุนที่สะสมเพิ่มขึ้นจะช่วยเพิ่มเงินออมเมื่อถึงวัยเกษียณในอนาคต
ข้อเสนออีกประการหนึ่งของร่างกฎหมาย คือ การเปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมโครงการสามารถนำเงินออมสะสมบางส่วนออกมาใช้ได้ก่อนถึงวัยเกษียณ โดยระบุว่า ผู้เข้าร่วมโครงการที่มีอายุไม่เกิน 36 ปี และออมเงินมาแล้วอย่างน้อย 10 ปี สามารถถอนเงินสมทบส่วนที่ตนเองจ่ายได้สูงสุด 1 ใน 3 พร้อมผลตอบแทนจากการลงทุน โดยรับเป็นเงินก้อนครั้งเดียว และเมื่อถอนเงินออกมาแล้ว ส่วนเงินออมที่เหลือจะยังคงอยู่ในบัญชีและนำไปลงทุนต่อไป
การถอนเงินออมบางส่วนก่อนกำหนดนี้ จะไม่ทำให้ผู้ถอนต้องเสียค่าปรับ และไม่ได้จำกัดว่าจะต้องนำเงินไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์ใดเป็นการเฉพาะ
การปฏิรูปครั้งนี้ยังเสนอให้นำกลยุทธ์การลงทุนแบบตลอดช่วงชีวิต หรือ Life-cycle investment strategy มาใช้ โดยกำหนดสัดส่วนการลงทุนให้สอดคล้องกับอายุของผู้เข้าร่วมโครงการและระยะเวลาที่เหลือก่อนการเกษียณ ในช่วงเริ่มต้นการออม เงินส่วนใหญ่สามารถนำไปลงทุนในสินทรัพย์ที่มีโอกาสสร้างผลตอบแทนสูง ซึ่งมีความเสี่ยงสูงตามไปด้วย
เมื่อใกล้ถึงวัยเกษียณ เงินออมที่สะสมไว้จะค่อยๆ ถูกปรับไปลงทุนในสินทรัพย์ทางการเงินที่มีความเสี่ยงต่ำและมีความมั่นคงมากขึ้น แนวทางนี้มีเป้าหมายเพื่อลดความเสี่ยงจากการลงทุนในช่วงท้ายของการสะสมเงินทุนเพื่อวัยเกษียณ
แต่ทั้งนี้ ประชาชนยังสามารถเลือกกำหนดสัดส่วนการลงทุนในรูปแบบอื่นๆ ได้ด้วยตนเอง ตามความต้องการและระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้
นอกจากนี้ ร่างกฎหมายยังเสนอการลดค่าใช้จ่ายที่ประชาชนต้องจ่ายให้กับการบริหารจัดการเงินออมเพื่อวัยเกษียณ โดยยกเลิกค่าธรรมเนียมตามผลการดำเนินงานสำหรับกองทุนรูปแบบต่างๆ และเสนอให้กำหนดเพดานค่าธรรมเนียมการบริหารจัดการสินทรัพย์สูงสุดไว้ที่ 0.5% ต่อปี
กระทรวงการคลังสาธารณรัฐเช็กระบุว่า แม้ค่าธรรมเนียมที่เรียกเก็บเป็นประจำจะมีจำนวนไม่มาก แต่หากต้องจ่ายต่อเนื่องเป็นเวลาหลายสิบปี ก็อาจส่งผลอย่างมีนัยสำคัญต่อจำนวนเงินออมเพื่อวัยเกษียณเมื่อถึงเวลาสิ้นสุดการลงทุน ซึ่งการลดค่าใช้จ่ายเหล่านี้ จะช่วยให้ผู้ลงทุนสามารถเก็บรักษาผลตอบแทนจากการลงทุนไว้ได้มากขึ้น
