ในช่วงที่ “คนหนุ่มสาวจีน” จำนวนมากขึ้นเลือกใช้ชีวิตลำพัง แทนที่จะแต่งงานมีครอบครัว และผู้สูงอายุในจีนจำนวนมากก็กำลังถูกทิ้งให้อยู่ตามลำพังโดยไม่มีญาติพี่น้องดูแล “Are You Dead?” กลายเป็นแอปพลิเคชันแบบเสียเงินที่มียอดการดาวน์โหลดสูงที่สุดในประเทศ

Are You Dead? อธิบายตัวเองว่าเป็น “เพื่อนคู่ใจด้านความปลอดภัย” ของพนักงานออฟฟิศที่อยู่คนเดียว นักเรียนที่มาเรียนไกลบ้าน หรือคนที่เลือกใช้ชีวิตสันโดษ กลุ่มเป้าหมายของแอป คือ คนหนุ่มสาวที่อาศัยอยู่คนเดียวในเมืองใหญ่ โดยเฉพาะผู้หญิงวัยช่วงราว 25 ปี

Are You Dead? จะคอยตรวจสอบความเป็นอยู่ของคนที่อาศัยอยู่ตามลำพังว่า “ยังมีชีวิตอยู่” โดยกำหนดให้ผู้ใช้งานต้อง “เช็กอิน” ด้วยการกดปุ่มบนแอป หากผู้ใช้ไม่กดเช็กอินติดต่อกันเป็นเวลา 2 วัน แอปจะส่งข้อความแจ้งเตือนไปยังผู้ติดต่อฉุกเฉินที่ผู้ใช้งานระบุไว้

ผู้สูงอายุของจีนจำนวนมากขึ้นกำลังใช้ชีวิตอยู่เพียงลำพัง โดยเฉพาะในพื้นที่ชนบทซึ่งแรงงานวัยทำงานอพยพเข้าไปทำงานในเมือง ในขณะเดียวกัน คนหนุ่มสาวเลือกที่จะอยู่เป็นโสดและอยู่ตัวคนเดียวเพิ่มมากขึ้น หรือแต่งงานช้าลงและมีลูกน้อยลง

สำนักงานสถิติแห่งชาติของจีน เผยว่า สัดส่วนของครัวเรือนที่มีผู้อยู่อาศัยเพียงคนเดียวในจีนเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 7.8 เมื่อสองทศวรรษก่อน มาเป็นร้อยละ 19.5 ในปี 2024 ขณะที่รายงานของ Global Times ระบุว่า ภายในปี 2030 จีนอาจมีครัวเรือนที่มีผู้อยู่อาศัยเพียงคนเดียวมากถึง 200 ล้านครัวเรือน

เปียว เซียง จากสถาบันมักซ์ พลังค์ ด้านมานุษยวิทยาสังคม บอกว่า คนหนุ่มสาวจีนเติบโตมากับความเชื่อว่า หากทุ่มเทไล่ตามเป้าหมายอย่างไม่ลังเล ก็จะประสบความสำเร็จ แต่ภาพฝันนี้ถูกทำลายลงจากเศรษฐกิจที่ชะลอตัวและโอกาสในการทำงานที่ลดน้อยลง

การสมัครใช้แอปนี้จึงเป็นเหมือนการแสดงออกถึงความสิ้นหวังอย่างเงียบๆ คล้ายกับกระแสอื่นๆ ก่อนหน้านี้ที่แพร่หลายในหมู่คนรุ่นใหม่ เช่น “การนอนราบ” หรือ “ปล่อยให้พังไป” ซึ่งสื่อถึงการเลิกดิ้นรนเมื่อเผชิญกับสถานการณ์ที่ดูไร้ทางออก

หลิว หนึ่งในทีมพัฒนาแอปดังกล่าวบอกว่า คนกลุ่มนี้มีแนวโน้มรู้สึกโดดเดี่ยวอย่างรุนแรงจากการขาดคนพูดคุย และเป็นกลุ่มที่มีความกังวลต่อเหตุการณ์ไม่คาดฝันที่อาจเกิดขึ้นโดยไม่มีใครรับรู้

“มันมีความกลัวว่าคนที่อยู่คนเดียวอาจเสียชีวิตโดยไม่มีใครรู้ ไม่มีใครโทรขอความช่วยเหลือให้ได้ บางครั้งฉันก็คิดว่า ถ้าฉันตายอยู่คนเดียว ใครจะเป็นคนมาเก็บศพฉัน” ผู้ใช้แอปรายหนึ่งกล่าว

เช่นเดียวกับ วิลสัน โฮว วัย 38 ปี ซึ่งทำงานอยู่ในกรุงปักกิ่ง และอยู่ห่างจากครอบครัวราว 100 กิโลเมตร เขาบอกว่า เขากังวลว่า ถ้ามีอะไรเกิดขึ้นเขาอาจตายอยู่คนเดียวในที่พักที่เช่าไว้โดยที่ไม่มีใครรู้ นั่นคือเหตุผลที่เขาดาวน์โหลดแอปนี้ และให้แม่ของเป็นผู้ติดต่อในกรณีเกิดเหตุฉุกเฉิน

มีนักวิจารณ์จำนวนมากเห็นว่า แอปนี้ในทางปฏิบัติ แล้วอาจมีประโยชน์มากกว่าสำหรับผู้สูงอายุ โดยเฉพาะผู้สูงวัยที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ชนบทห่างไกล

ทีมผู้พัฒนาแอปเผยว่า ต้องการขยายกลุ่มเป้าหมายผู้ใช้งาน โดยกำลังพิจารณาที่จะพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ที่ออกแบบมาเพื่อผู้สูงอายุโดยเฉพาะ

“เราอยากเชิญชวนให้ผู้คนหันมาใส่ใจผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ตามลำพังที่บ้าน ให้ความดูแลและความเข้าใจมากขึ้น พวกเขามีความฝัน มุ่งมั่นที่จะมีชีวิตอยู่ และสมควรได้รับการมองเห็น การเคารพ และการปกป้อง” ทีมผู้พัฒนาแอปกล่าว

ขณะที่ เว่ยจวิน ยาง ผู้เชี่ยวชาญด้านประชากรศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยแห่งชาติสิงคโปร์ ระบุว่า แอปในลักษณะนี้ รวมถึงเทคโนโลยีอื่นๆ เช่น อุปกรณ์ตรวจจับการใช้งานตู้เย็นหรือโทรทัศน์ ที่สามารถส่งสัญญาณเตือนไปยังญาติเมื่อพบว่าไม่มีการใช้งานเป็นเวลานาน จะยิ่งมีความสำคัญมากขึ้น เมื่อประชากรของจีนและประเทศอื่นๆ เข้าสู่สังคมสูงวัย

ที่มา
Are You Dead?: The viral Chinese app for young people living alone
China’s ‘Are You Dead?’ app checks in on growing cohort of people living alone