กระทรวงสาธารณสุข แรงงาน และสวัสดิการของญี่ปุ่น เผยว่า จำนวนผู้พิการที่ทำงานในบริษัทเอกชนของญี่ปุ่น ทะลุ 700,000 คนเป็นครั้งแรกในปี 2025 แต่ทว่า มีเพียงร้อยละ 46 ของบริษัททั้งหมด ที่สามารถปฏิบัติตามเกณฑ์การจ้างงานผู้พิการที่รัฐกำหนดไว้ที่สัดส่วนร้อยละ 2.5ได้ โดยอัตราการจ้างงานผู้พิการโดยรวมยังอยู่ที่ร้อยละ 2.41
ญี่ปุ่นออกกฎหมายกำหนดให้มีการจ้างงานผู้พิการเป็นครั้งแรกในปี 1976 และยังมุ่งแสวงหาวิธีที่จะช่วยให้ผู้พิการได้ใช้ศักยภาพอย่างเต็มที่ และมีความพึงพอใจในการทำงานมากขึ้น
กฎหมายส่งเสริมการจ้างงานผู้พิการของญี่ปุ่น กำหนดให้สถานประกอบการต้องจ้างผู้พิการในสัดส่วนที่กฎหมายกำหนด โดยมีการปรับเพิ่มขึ้นเป็นลำดับ ในการปรับเพิ่มครั้งล่าสุดในเดือนกรกฎาคมปีนี้ เพิ่มจากสัดส่วนร้อยละ 2.5 มาเป็น 2.7 บริษัทที่ไม่สามารถปฏิบัติตามเกณฑ์ดังกล่าวจะมีบทกำหนดโทษ เช่น ต้องจ่ายเงินสมทบกรณีจ้างงานผู้พิการไม่ครบตามเกณฑ์ และอาจถูกเปิดเผยชื่อบริษัทต่อสาธารณะ
หลายบริษัทในญี่ปุ่น มีการจัดหาอุปกรณ์และสิ่งอำนวยความสะดวกให้สอดคล้องกับลักษณะความพิการของพนักงานแต่ละคน ตัวอย่างเช่น การใช้ซอฟต์แวร์ที่สามารถอ่านเอกสารออกเสียงได้ หรือการเปิดโอกาสให้พนักงานผู้พิการได้ทำงานร่วมกับเพื่อนร่วมงานคนอื่นๆ
บริษัทในเครือโซนี พนักงานผู้พิการจะได้รับมอบหมายงานที่คำนึงถึงลักษณะและศักยภาพเฉพาะของแต่ละคน เช่น ผู้ที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาหรือมีความบกพร่องทางจิตใจ จะรับผิดชอบงานการจำแนกและติดป้ายกำกับภาพอย่างละเอียด เพื่อนำไปใช้ฝึกระบบปัญญาประดิษฐ์
บริษัทระบุว่า งานลักษณะนี้สอดคล้องกับความสามารถในการจดจ่อกับงานๆ เดียวได้เป็นเวลานานของพนักงานกลุ่มดังกล่าว และทักษะของพวกเขายังถูกนำไปใช้ในการพัฒนา AI สำหรับกล้องถ่ายภาพรุ่นหลักและหุ่นยนต์สัตว์เลี้ยงของบริษัทอีกด้วย
“เมื่อเรามอบหมายงานที่สอดคล้องกับความถนัดและบุคลิกของแต่ละคน ก็จะช่วยให้พวกเขารู้สึกว่า การทำงานมีคุณค่า และส่งเสริมการเติบโตของพวกเขาเอง” โฆษกบริษัทโซนีกล่าว
ผลสำรวจล่าสุดเมื่อเดือนมีนาคม โดยองค์การเพื่อการจ้างงานผู้สูงอายุ ผู้พิการ และผู้หางานแห่งญี่ปุ่น พบว่า ราวร้อยละ 89 ของบริษัท ระบุว่า ให้ความสำคัญหรือค่อนข้างให้ความสำคัญกับการปฏิบัติตามอัตราการจ้างงานผู้พิการที่กฎหมายกำหนด
แต่ในทางกลับกัน มีเพียงร้อยละ 53.4 ที่ตั้งเป้าหมายให้ผู้พิการเป็นกำลังสำคัญในการทำงานขององค์กร และมีเพียง ร้อยละ 33.5 ที่มุ่งหวังให้ผู้พิการมีส่วนร่วมในงานหลักของธุรกิจ
อย่างไรก็ดี การเพิ่มอัตราการจ้างงานผู้พิการในญี่ปุ่น เป็นเรื่องที่มีความยากลำบากสำหรับธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม โดยเฉพาะในบริษัทที่มีพนักงานน้อยกว่า 100 คน พบว่า อัตราการจ้างงานผู้พิการไม่ถึงร้อยละ 2 ซึ่งต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ
สาเหตุสำคัญ เกิดจากการที่บริษัทขนาดกลางและขนาดย่อม มีข้อจำกัดด้านงบประมาณและบุคลากร ทำให้ไม่สามารถปรับปรุงสถานที่ทำงานให้รองรับผู้พิการ หรือจัดเจ้าหน้าที่คอยให้ความช่วยเหลือได้อย่างเพียงพอ
โยโกะ ทานากะ ที่ปรึกษาอาวุโสของสถาบันวิจัยโนมูระบอกว่า บริษัทต่างๆ ต้องให้ความสำคัญกับการรักษาพนักงานผู้พิการให้อยู่กับองค์กรในระยะยาว รวมถึงให้ความใส่ใจทั้งในขั้นตอนการรับเข้าทำงานและการสนับสนุนระหว่างการทำงาน
แต่ขณะเดียวกัน ภาครัฐก็ต้องให้การสนับสนุนที่ไม่ได้มุ่งเพียงการบรรลุเป้าหมายเชิงตัวเลข แต่ควรมุ่งยกระดับคุณภาพของการจ้างงานผู้พิการด้วย
