องค์กรเอกชนในเมืองบริสตอลของอังกฤษ สร้าง “พื้นที่ชุ่มน้ำลอยน้ำ” ขนาดต่างๆ กระจายไปทั่วเมืองเมือง ซึ่งนอกจากเพิ่มพื้นที่สีเขียวและพื้นที่หย่อนใจแล้ว ยังช่วยลดอุณหภูมิให้กับเมือง และเป็นแหล่งอาศัยของสัตว์หลายชนิด ช่วยเพิ่มความหลากหลายทางชีวภาพให้กับเมือง
เรื่องราวนี้ถูกนำเสนอผ่านสารคดีสั้น Floating Wetlands ที่ผลิตโดย Planet Wild องค์กรเอกชนที่ทำงานด้านการอนุรักษ์ธรรมชาติ และมียอดผู้ชมเกินกว่า 1.5 ล้านวิวแล้ว
Wildfowl & Wetlands Trust (WWT) องค์กรไม่แสวงกำไรของสหราชอาณาจักร ซึ่งทำงานด้านการอนุรักษ์พื้นที่ชุ่มน้ำและสัตว์ป่า เจ้าของโครงการพื้นที่ชุ่มน้ำในเมืองบริสตอล WWT ระบุว่า มีแผนจะเพิ่มพื้นที่ชุ่มน้ำแห่งใหม่ในเมืองบริสตอลให้แล้วเสร็จ 200 แห่ง เพื่อนำธรรมชาติกลับคืนมา
นิโคลล์ ผู้อำนวยการฝ่ายสร้างสรรค์ของ Planet Wild บอกว่า พื้นที่ชุ่มน้ำไม่ได้มีความสำคัญอย่างยิ่งเฉพาะกับสัตว์ป่าเท่านั้น แต่มันยังช่วยรักษาอุณหภูมิและระดับน้ำให้คงที่ด้วย จึงเป็นเหตุผลที่ทั่วโลกกำลังนำพื้นที่ชุ่มน้ำกลับคืนสู่เมือง
พื้นที่ชุ่มน้ำลอยน้ำของ WWT มีลักษณะเป็นแท่นลอยน้ำหลายขนาด โครงสร้างเป็นแบบโมดูลาร์ที่สามารถประกอบเข้าด้วยกันเป็นส่วนๆ วัสดุทุกชิ้นที่ใช้ทำแท่นลอยน้ำเป็นวัสดุรีไซเคิลที่สามารถนำกลับไปรีไซเคิลซ้ำได้ หรือเป็นวัสดุที่ย่อยสลายได้ตามธรรมชาติ เช่น ท่อประปาเก่า หรือเปลือกมะพร้าว
ส่วนบนของโครงสร้างจะวางดินเหนียวที่มีน้ำหนักเบาและลอยน้ำได้ เพื่อสร้างฐานปลูกต้นไม้ที่แข็งแรงที่จะไม่ถูกน้ำพัดพาไป จากนั้นจึงปลูกพืชท้องถิ่นมากกว่า 20 ชนิดลงบนฐานโครงสร้างลอยน้ำดังกล่าว
นิโคลล์ซึ่งมาช่วยติดตั้งพื้นที่ชุ่มน้ำลอยน้ำบอกว่า เธอเห็นลูกนกนางนวลที่ติดอยู่ในน้ำ ใช้ทางลาดปีนขึ้นมาบนพื้นที่ชุ่มน้ำที่เพิ่งทำเสร็จ ซึ่งช่วยชีวิตลูกนกไว้ได้อย่างเหลือเชื่อ
แซม เบนท์ลีย์ นักเคลื่อนไหวด้านสภาพภูมิอากาศที่มาช่วยสร้างพื้นที่ชุมน้ำลอยน้ำบอกว่า ส่วนที่อยู่เหนือผิวน้ำ เป็นโอเอซิสของพันธุ์พืชให้แมลงมาผสมเกสร และเป็นพื้นที่ปลอดภัยสำหรับนกที่มาทำรัง ส่วนความมหัศจรรย์ที่แท้จริงเกิดขึ้นที่ใต้น้ำ
“เมื่อพืชบนโครงสร้างลอยน้ำเติบโต รากของมันจะหยั่งลึกลงไปในน้ำ ช่วยสร้างแหล่งหลบภัยให้สิ่งมีชีวิตในน้ำ ทำความสะอาดน้ำด้วยการดูดซับมลพิษออกไป และยังช่วยควบคุมอุณหภูมิของน้ำด้วย” แซมกล่าว
ดร.จูเลีย นิวธ์ อาสาสมัครของ WWT บอกว่า เมื่อโครงการเริ่มสร้างพื้นที่ชุ่มน้ำกระจายไปตามจุดต่างๆ ทั่วเมืองบริสตอล ทั้งสวนรับน้ำฝนขนาดเล็ก พื้นที่ชุ่มน้ำที่เชื่อมต่อกับท่อระบายน้ำ หรือแม้แต่ทะเลสาบในสวนสาธารณะย่านที่อยู่อาศัย ทำให้ทุกคนในเมืองล้วนได้รับประโยชน์จากพื้นที่ชุ่มน้ำเหล่านี้
นอกจากนี้ WWT ยังอยู่ในระหว่างการสร้างแนวเชื่อมต่อถิ่นอาศัยของสัตว์ป่าผ่านใจกลางเมืองบริสตอล ด้วยการสร้างและปลูกพืชบนพื้นที่ชุ่มน้ำลอยน้ำตามแนวตลิ่งคอนกรีตของท่าเรือบริสตอล โครงการนี้ไม่เพียงสร้างถิ่นอาศัยให้สัตว์ป่า แต่ยังช่วยรองรับน้ำหลากและลดความร้อนในเมืองไปพร้อมกัน
“เมื่อเราเปิดโอกาสให้ธรรมชาติได้ฟื้นคืนกลับมา เมืองของเราก็มีความหลากหลายทางชีวภาพมากขึ้น ปลอดภัยขึ้น และเป็นสถานที่ที่น่าอยู่ขึ้นทันที ที่สำคัญ เนื่องจากเป็นวิธีแก้ปัญหาที่เรียบง่าย จึงสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในเมืองต่างๆ ทั่วโลกได้อย่างไม่ยากเย็น” นิโคลล์กล่าว
เธอบอกว่า พื้นที่ชุ่มน้ำลอยน้ำแห่งหนึ่งที่สร้างขึ้นในปี 2024 เติบโตงอกงามขึ้นอย่างมากในช่วงสองปีที่ผ่านมา เงินทุนที่นำมาใช้ในโครงการนี้จึงไม่ได้เปลี่ยนแปลงแค่เมืองบริสตอลเท่านั้น แต่ยังช่วยสร้างต้นแบบสำหรับเมืองที่มีพื้นที่ชุ่มน้ำในอนาคตทั่วโลกด้วย
“ตอนนี้พื้นที่แห่งนี้เต็มไปด้วยชีวิต มีครอบครัวนกอาศัยอยู่ มีแมลงมากมายมีปลาจำนวนมากว่ายอยู่ใต้น้ำ เป็นเรื่องน่าทึ่งจริงๆ ที่ธรรมชาติสามารถเปลี่ยนแปลงไปได้มากขนาดนี้ภายในเวลาอันสั้น” นิโคลล์กล่าว
