ที่หมู่บ้านปาโมฮี ในรัฐอัสสัม ทางตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดีย มีโรงเรียนสังกัดสถาบันการศึกษานอกระบบ ที่รับชำระค่าเล่าเรียนด้วย "ขยะพลาสติก" ซึ่งนอกจากเป็นความพยายามจัดการกับขยะพลาสติกปริมาณมหาศาลแล้ว ยังเปิดโอกาสให้เด็กๆ ที่ส่วนใหญ่ครอบครัวฐานะยากจน ได้เข้าเรียนและอยู่ในระบบการศึกษาได้ยาวนานขึ้น

โรงเรียน Akshar Forum ก่อตั้งขึ้นในปี 2016 มีนักเรียนราว 100 คน เด็กนักเรียนจะมาโรงเรียนพร้อมกระเป๋าหนังสือ และกระเป๋าใส่ถุงพลาสติกและขวดพลาสติดที่ล้างทำความสะอาด และคัดแยกแล้ว เพื่อนำมาเป็น “ค่าเล่าเรียน” ประจำสัปดาห์

ที่มา Akshar Foundation

รัฐอัสสัม กำลังเผชิญปัญหาขยะพลาสติกขั้นรุนแรง มหานครอย่าง กูวาฮาติ ผลิตขยะพลาสติกถึงวันละประมาณ 500  ตัน ขณะที่มีความสามารถการจัดการขยะเหล่านี้ได้ไม่ถึงหนึ่งในสาม ที่เหลือจึงถูกกองสุมอยู่ตามหลุมฝังกลบ ยิ่งไปกว่านั้น สำหรับคนยากจน ขยะพลาสติกเหล่านี้ถูกนำไปเผาเพื่อสร้างความอบอุ่นให้ร่างกายในช่วงที่อากาศหนาวจัดในฤดูหนาว

Akshar Forum ก่อตั้งโดย ปรมิตา ซาร์มา และ มาซิน มุคตาร์ อดีตวิศวกรอากาศยานที่เคยทำงานในสหรัฐ ก่อนจะกลับมาทำโรงเรียนที่บ้านเกิดในอินเดีย บอกว่า แนวคิดในการแก้ปัญหาพลาสติกของภูมิภาคนี้เกิดขึ้นจากจุดเล็กๆ ที่ว่า “แทนที่เราจะยกเว้นค่าเล่าเรียน เรารับค่าเล่าเรียนในรูปของขยะพลาสติก แนวคิดคือ พลาสติกมีคุณค่า หากเราหาวิธีสร้างมูลค่าได้”

ปรมิตา และมาซิน ร่วมกันออกแบบระบบคะแนนที่แลกเป็นเงินได้จากกิจกรรมต่างๆ ในโรงเรียน เช่น การสอนรุ่นน้อง การช่วยครูดูแลชั้นเรียน และการฝึกอาชีพ เช่น การติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์ การซ่อมโทรศัพท์มือถือ การตัดเย็บเสื้อผ้า งานช่างไม้ และงานจัดสวน ปัจจุบัน นักเรียนถูกกระตุ้นให้เรียนมากขึ้น ทำกิจกรรมมากขึ้น และได้คะแนนมากขึ้น นักเรียนสามารถได้รับสูงสุดถึง 35 คะแนนต่อชั่วโมงจากการฝึกอาชีพ ทุกวันนี้ นักเรียนสามารถช่วยเปลี่ยนระบบไฟฟ้าภายในโรงเรียนที่ชำรุดเสียหายกันเองได้

ที่มา Akshar Foundation

ประชากรส่วนใหญ่ทั่วทั้งรัฐอัสสัมมีชีวิตอยู่ในความยากจน รายได้ต่อหัวของชาวอัสสัมอยู่ที่เพียงราว 100,000 รูปีต่อปี หรือตกประมาณปีละ 35,000 บาท

“ฉันเชื่อมาตลอดว่า หนทางเดียวที่จะพาคนออกจากความยากจนคือ การศึกษา เราต้องสร้างแรงจูงใจให้เด็กและครอบครัวเลือกประโยชน์ระยะยาวของการเรียน มากกว่ารายได้รายวัน”  ปรมิตา กล่าว

อีกหนึ่งทางเลือกของการจัดการกับขยะพลาสติกของ Akshar Forum คือ การนำขยะที่แทบไม่ย่อยลายเหล่านี้มาทำเป็น “อิฐขวด” หรือที่นักเรียนเรียกกันว่า Eco Bricks โดยการอัดถุงพลาสติก ซองขนม และขยะอื่นๆ ลงในขวด PET เพื่อนำไปทำทางเดิน ทำขอบกั้นรอบต้นไม้ และอื่นๆ นอกจากนี้ โรงเรียนยังสามารถรีไซเคิลพลาสติกแข็งอย่างฝาขวดให้กลายเป็นกระถางต้นไม้ โต๊ะ และของใช้อื่นๆ ได้ ซึ่งกระบวนการทั้งหมดนี้ ช่วยให้นักเรียนเรียนรู้เรื่องการรีไซเคิลและต้นทุนทางสิ่งแวดล้อมของพลาสติก

นักเรียนกำลังทำ Eco Bricks ที่มา Akshar Foundation

ปัจจุบัน แนวคิดการเปลี่ยนขยะพลาสติกเป็น Eco Bricks กำลังแพร่ขยายออกในที่อื่นๆ เพื่อให้นักเรียนในโรงเรียนบนเทือกเขาหิมาลัยยสามารถจัดการขยะพลาสติกของตัวเอง รวมถึงที่ลาดักห์ ซึ่งอยู่ไกลออกไปกว่า 1,600 กิโลเมตร ขณะเดียวกัน รัฐบาลท้องถิ่นรัฐอัสสัมก็ส่งเสริมการใช้ Eco Bricks ในการสร้างศูนย์ดูแลเด็กเล็กของรัฐต้นแบบ โดยใช้ขวดพลาสติกถึง 14,000 ใบ และมีแผนการสร้างอาคารลักษณะนี้อีก 100 แห่งทั่วทั้งอัสสัม ซึ่งจะช่วยผลักดันการรีไซเคิลพลาสติกได้กว้างขวางยิ่งขึ้น

Akshar Forum ยังคงพัฒนาทั้งแนวทางรีไซเคิลพลาสติกและรูปแบบการเรียนการสอนอย่างต่อเนื่อง เพื่อรับมือกับปัญหานักเรียนลาออกกลางคันจากระบบการศึกษา

ยุฟราจ ฮาโลอิ ครูสอนภาษาอังกฤษ ธุรกิจ และวิทยาการคอมพิวเตอร์ของAkshar Forum บอกว่า โรงเรียนเปิดโอกาสให้นักเรียนเรียนรู้ตามจังหวะของพวกเขาเอง โดยแทนที่ชั้นเรียนและเกรดด้วย “ระดับการเรียนรู้” ร่วมกับระบบคะแนนแลกเงิน ซึ่งทำให้ “นักเรียนทุกคนเป็นครูได้” และช่วยลดอัตราการลาออกกลางคันได้อย่างมาก และช่วยให้นักเรียนจากครอบครัวยากจนสามารถอยู่ในโรงเรียนได้นานขึ้น แทนที่จะต้องลาออกกลางคันเพื่อไปทำงานตั้งแต่อายุ 14 ปี

ที่มา
The School Where Students Pay With Plastic Bags