กระรอกตัวน้อยที่ปีนป่ายขึ้นๆ ลงๆ ไปตามต้นไม้ใหญ่อย่างแคล่งคล่องว่องไวตลอดทั้งวันเพื่อหาลูกไม้ ทำให้พวกมันกลายเป็น “นักปลูกป่าตัวจิ๋ว” ในแบบที่ไม่ตั้งใจ และอาจไม่รู้ตัวเลยว่า กำลังช่วยกอบกู้ผืนป่าให้กับเรา

ในแต่ละฤดูกาล กระรอกจะออกหาอาหาร และเก็บรวบรวมเมล็ดของไม้ใหญ่ต่างๆ รวมถึงเมล็ดถั่ว นักสะสมตัวน้อยยังวางแผนล่วงหน้าสำหรับฤดูกาลถัดไป ด้วยการซ่อนถั่วไว้ใต้ดินหลายจุดกระจายกัน เพื่อจะได้กลับมาเอาไปกินในฤดูกาลอื่น ซึ่งเป็นพฤติกรรมตามสัญชาตญาณ

ในแต่ละปี กระรอก 1 ตัว สามารถสะสมเมล็ดถั่วได้ถึง 10,000 เม็ดต่อปี ครอบคลุมพื้นที่กว้างกว่า 7 ไร่ แต่สิ่งที่คาดไม่ถึงก็คือ กระรอกมักจำจุดที่ซ่อนลูกไม้และเมล็ดถั่วได้ไม่หมด ผลลัพธ์คือ เมล็ดพันธุ์ที่ถูกหลงลืมเริ่มงอกเติบโตเป็นต้นไม้ใหม่ กลายเป็นการปลูกป่าตามธรรมชาติ โดยเฉพาะในป่าโอ๊ก และป่าสน ที่อัตราการงอกใหม่ของต้นไม้สูงขึ้นอย่างมาก

ขณะที่ขุดหลุมเพื่อฝังถั่ว กระรอกยังช่วยพรวนดิน ทำให้ดินโปร่งขึ้น สามารถดูดซึมน้ำได้ดีขึ้น และเอื้อต่อการเติบโตของรากพืชและต้นกล้า นอกจากนี้ เมล็ดพันธุ์พืชที่พวกมันกระจายไปยังพื้นที่ต่างๆ ยังช่วยให้เกิดความหลากหลายของพันธุ์พืช และดึงดูดสัตว์ป่าอื่นๆ เข้ามา ส่งผลให้ระบบนิเวศโดยรวมดีขึ้น

แนนซี คาสตาลโด ผู้เขียนหนังสือ Squirrel: How a Backyard Forager Shapes Our World บอกว่า กระรอกมักหาถั่วที่พวกมันซ่อนไว้ไม่เจอถึงร้อยละ 80 และนั่นคือวิธีที่กระรอกปลูกต้นไม้

มิเชล สตีล นักวิจัยกระรอกชาวอเมริกัน ร่วมกับนักวิจัยจากเยอรมนีและสหราชอาณาจักร ศึกษาความสามารถทางสติปัญญาของกระรอกสีเทาพบว่า กระรอกแสดงให้เห็นถึงความสามารถในการแก้ปัญหาที่ยอดเยี่ยม และมีระบบสื่อสารที่ซับซ้อน ทั้งเสียงและกลิ่น เพื่อแบ่งปันข้อมูลเกี่ยวกับภัยคุกคามและแหล่งอาหาร

นักวิทยาศาสตร์เผยว่า ขนาดสมองของกระรอกที่ใหญ่ราวลูกวอลนัตนั้นซับซ้อน และมีขนาดใหญ่เมื่อเทียบกับลำตัว ซึ่งใหญ่กว่าสัตว์ฟันแทะชนิดอื่นอย่างชัดเจน และเป็นอัตราส่วนที่ใกล้เคียงกับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอีกหลายชนิด ซึ่งบ่งชี้ถึงความซับซ้อนทางการรับรู้ ของกระรอก ซึ่งใช้วิธีเก็บเมล็ดพืชแต่ละชนิดแยกจากกัน โดยแยกถั่วเป็นกลุ่มตามชนิดของถั่ว เพื่อช่วยให้จำตำแหน่งที่ซ่อนไว้ได้ หรือซ่อนวอลนัตไว้กับวอลนัต เฮเซลนัตอยู่กับเฮเซลนัต ดังนั้น วลีที่เปรียบเปรยคนที่ขี้ลืม หรือความจำสั้น ว่า “สมองกระรอก” นั้น จึงอาจไม่ถูกต้องนัก

ที่มา
When Forgetfulness Grows Forests: The Ecological Genius of Squirrels
Squirrel facts
How Squirrels Accidentally Plant Forests?