ฟินแลนด์ เพิ่ม “การรู้เท่าทันปัญญาประดิษฐ์” หรือ AI literacy เข้าไปในหลักสูตรการเรียนการสอนของเด็กตั้งแต่อายุ 3 ขวบ เพื่อทำให้เด็กๆ สามารถแยกแยะข่าวปลอมที่สร้างโดยเอไอได้

นับตั้งแต่ทศวรรษที่ 1990 เป็นต้นมา ฟินแลนด์นำ “การรู้เท่าทันสื่อ” ซึ่งรวมถึงความสามารถในการวิเคราะห์สื่อหลากหลายรูปแบบและการตรวจจับข้อมูลบิดเบือน บรรจุเข้าไว้ในหลักสูตรการศึกษาระดับชาติ สำหรับเด็กตั้งแต่อายุเพียง 3 ปี รวมถึงมีหลักสูตรสำหรับผู้สูงอายุด้วย เนื่องจากมักเป็นกลุ่มที่เปราะบางต่อข้อมูลเท็จมากเป็นพิเศษ

ปัจจุบัน ครูในฟินแลนด์ได้รับมอบหมายให้เพิ่ม “การรู้เท่าทันปัญญาประดิษฐ์” เข้าไปในหลักสูตร เพื่อทำให้ประชาชนมีภูมิคุ้มกันต่อโฆษณาชวนเชื่อและข่าวหรือข้อมูลที่เป็นเท็จซึ่งสร้างขึ้นจากเอไอ

คีอา ฮักคาลา ผู้เชี่ยวชาญด้านการเรียนการสอนของฟินแลนด์ บอกว่า ทักษะการรู้เท่าทันสื่อที่ดี คือ ทักษะพลเมืองที่สำคัญมาก

“มันสำคัญอย่างยิ่งต่อความมั่นคงของประเทศ และต่อความปลอดภัยของระบอบประชาธิปไตยของเรา” คีอา กล่าว

วิลเล วานฮาเนน คุณครูโรงเรียนประถมทาพานิลา ในกรุงเฮลซิงกิ เล่าว่า นักเรียนของเขาเรียนรู้เรื่องข่าวปลอมและข้อมูลบิดเบือนมาหลายปีแล้ว โดยเริ่มจากการอ่านพาดหัวข่าวและข้อความสั้นๆ ในคาบเรียน ล่าสุดนักเรียนชั้น ป.4 ได้รับมอบหมายให้คิดรายการสิ่งที่ควรสังเกต 5 ข้อ เมื่อเสพข่าวออนไลน์ เพื่อประเมินว่า ข่าวนั้นน่าเชื่อถือหรือไม่ และตอนนี้เด็กๆ กำลังก้าวไปสู่การเรียนรู้เรื่องเอไอ ซึ่งกำลังกลายเป็นทักษะที่จำเป็น โดยให้เรียนรู้วิธีสังเกตว่า ภาพหรือวิดีโอใดถูกสร้างขึ้นโดยเอไอ

ขณะเดียวกัน สื่อมวลชนฟินแลนด์ก็มีบทบาทสำคัญในการจัดกิจกรรม “สัปดาห์หนังสือพิมพ์” เป็นประจำทุกปี โดยการส่งหนังสือพิมพ์และข่าวต่างๆ ไปให้เยาวชนได้อ่านและเรียนรู้ ในปี 2024 หนังสือพิมพ์ Helsingin Sanomat ร่วมจัดทำ “หนังสือ ABC รู้เท่าทันสื่อ” ฉบับใหม่ แจกให้กับเยาวชนอายุ 15 ปีทุกคนทั่วประเทศ

“สำหรับสื่อมวลชน สิ่งสำคัญมาก คือ การถูกมองว่าเป็นแหล่งข้อมูลที่ผ่านการตรวจสอบแล้ว เชื่อถือได้ และผลิตขึ้นมาอย่างโปร่งใสโดยคนที่ผู้อ่านรู้จัก” ยูสซี พูลลิเนน บรรณาธิการบริหาร Helsingin Sanomat กล่าว

ทักษะการรู้เท่าทันสื่อ ฝังรากลึกอยู่ในวัฒนธรรมของสังคมฟินแลนด์ จนทำให้ฟินแลนด์ติดอันดับต้นๆ ของดัชนี European Media Literacy Index อยู่เสมอ และด้วยความก้าวหน้าอย่างรวดเร็วของเครื่องมือเอไอ นักการศึกษาและผู้เชี่ยวชาญจึงเร่งให้ความรู้แก่ทั้งนักเรียนและสาธารณชน เพื่อให้สามารถแยกแยะได้ว่าอะไรคือข้อเท็จจริง และอะไรที่เป็นข่าวปลอม

“ในพื้นที่ของข้อมูลข่าวสารทุกวันนี้ มันยากขึ้นมากที่จะบอกว่าอะไรจริงและอะไรไม่จริง บังเอิญว่าตอนนี้ เรายังพอจะแยกแยะของปลอมที่สร้างโดยเอไอได้ เพราะคุณภาพของมันยังไม่ดีเท่าที่จะเป็นได้ แต่เมื่อเทคโนโลยีพัฒนาไป โดยเฉพาะเมื่อเราเข้าสู่ยุคของ agentic AI นั่นแหละ คือช่วงเวลาที่การตรวจจับสิ่งเหล่านี้จะยากขึ้นมากอย่างแท้จริง”  มาร์ธา เทิร์นบูล ผู้อำนวยการศูนย์ความเป็นเลิศยุโรปเพื่อการรับมือภัยคุกคามแบบไฮบริดในกรุงเฮลซิงกิ กล่าว

ที่มา
After decades of teaching media literacy, Finland equips students with skills to spot AI deepfakes