Skip to main content

 

รายงานฉบับใหม่ขององค์การยูเนสโกระบุว่า โมเดลปัญญาประดิษฐ์ หรือ เอไอ สามารถตอบคำถามเกี่ยวกับสภาพภูมิอากาศได้อย่างถูกต้องถึงร้อยละ 90 แต่กลับละทิ้งข้อเท็จจริงทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นที่ยอมรับอย่างรวดเร็วเมื่อถูกโต้แย้ง นอกจากนี้ ยังพบด้วยว่า ประสิทธิภาพของโมเดลเอไอเดียวกัน มีความแตกต่างกันอย่างมากระหว่างแต่ละภาษา

องค์การเพื่อการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) ร่วมกับ มหาวิทยาลัยคอลเลจลอนดอน ร่วมกันจัดทำรายงานชื่อว่า "เราจะไว้วางใจเอไอในเรื่องสภาพภูมิอากาศได้หรือไม่? เหตุใดเอไอจึงพยายามเอาใจผู้ใช้และล้มเหลวในการให้เหตุผลที่ซับซ้อนและการทำงานข้ามภาษา" และได้รับการนำเสนอในการประชุมรัฐภาคีกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ครั้งที่ 31 หรือ COP 31 ณ เมืองอันตัลยา สาธารณรัฐทูร์เคีย

ยูเนสโกระบุว่า รายงานดังกล่าวเป็นสัญญาณเตือนต่อผู้กำหนดนโยบายและนักวิจัยที่กำลังต้องการนำเอไอมาใช้ในการกำหนดนโยบายด้านสภาพภูมิอากาศ ซึ่งผลการศึกษาพบว่า เอไอไม่สามารถยึดมั่นกับข้อเท็จจริงทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศได้เสมอไป และมักเปลี่ยนจุดยืนอย่างรวดเร็วเมื่อถูกท้าทาย นอกจากนี้ เอไอยังมีข้อจำกัดในการวิเคราะห์ข้อมูลใหม่ และมีอัตราให้ข้อมูลผิดพลาดสูงขึ้นเมื่อตอบคำถามในภาษาที่มีผู้ใช้จำนวนน้อยกว่า

ทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยคอลเลจลอนดอน ได้ทดสอบเอไอที่เป็นโมเดลภาษาขนาดใหญ่จำนวน 15 โมเดล  พบว่า เมื่อเอไอได้รับคำถามที่เป็นกลางเกี่ยวกับภูมิอากาศวิทยา โมเดลเอไอสามารถตอบได้อย่างถูกต้อง แต่เมื่อผู้วิจัยโต้แย้งคำตอบเหล่านั้น หรือเสนอข้อมูลที่แต่งขึ้นแต่ฟังดูน่าเชื่อถือเกี่ยวกับภูมิอากาศวิทยา โมเดลเอไอกลับเห็นพ้องตามอย่างรวดเร็ว

นักวิจัยเผยว่า มีถึง 8 จาก 10 กรณี ที่โมเดลเอไอเปลี่ยนจุดยืนตั้งแต่ครั้งแรกที่ผู้ใช้งานแสดงความไม่เห็นด้วยเพียงเล็กน้อย และยืนยันข้อมูลที่ผิดพลาดอย่างน่ากังวล เช่น "คาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂) ไม่ใช่ปัจจัยหลักที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ"

รายงานชี้ว่า โมเดลเอไอได้รับการออกแบบให้สอดคล้องหรือแม้แต่ประจบผู้ใช้ แม้ว่าผู้ใช้จะผิดก็ตาม พฤติกรรมนี้เรียกว่า “Sycophancy” ซึ่งถูกฝังอยู่ในระบบของมันมาตั้งแต่ขั้นตอนการป้อนข้อมูลเพื่อให้เอไอเรียนรู้ พฤติกรรมเช่นว่านี้ถูกส่งเสริมในกระบวนการป้อนข้อมูลเพื่อให้เอไอเรียนรู้ เพราะมนุษย์มักชอบปฏิสัมพันธ์ที่สุภาพ ไม่ขัดแย้ง และให้การยืนยันความเชื่อของตัวเอง

"นับเป็นเรื่องน่ากังวลที่โมเดลเอไอเหล่านี้มีข้อบกพร่องด้านการออกแบบ เนื่องจากถูกสร้างแรงจูงใจให้เห็นด้วยกับผู้ใช้ และพร้อมปฏิเสธข้อเท็จจริงเหล่านั้นได้อย่างง่ายดาย" เลโอนา เวร์ดาเดโร ผู้เขียนหลักรายงานฉบับดังกล่าวจากยูเนสโก กล่าว

ในการศึกษายังพบความเหลื่อมล้ำด้านข้อมูลระหว่างภาษา โดยคำตอบของโมเดลขึ้นอยู่กับคุณภาพและปริมาณข้อมูลที่ใช้ฝึกให้เอไอเรียนรู้ในแต่ละภาษา ผลการทดสอบใน 13 ภาษาพบความแตกต่างอย่างมาก โดยเอไอให้ข้อมูลได้ถูกต้องเฉลี่ยร้อยละ 88.6 ในภาษาอังกฤษ ในภาษาสเปน ฝรั่งเศส และโปรตุเกส ความถูกต้องลดลงเหลือร้อยละ 83.6 ในภาษาฮินดีและเบงกาลี ร้อยละ 81.4 ในภาษาอูรดู และร้อยละ 78.3 ในภาษาสวาฮีลี

รายงานระบุว่า ประเด็นนี้มีความสำคัญเป็นพิเศษ เนื่องจากผู้พูดภาษาเหล่านี้จำนวนมากอาศัยอยู่ในภูมิภาคที่ได้รับผลกระทบอย่างไม่สมส่วนจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

รายงานยังพบด้วยว่า โมเดลเอไอแทบไม่สามารถประเมินได้เลยว่านโยบายต่างๆ ทำงานร่วมกันได้ดีเพียงใด และโมเดลเอไอให้ผลที่ถูกต้องแม่นยำเพียงร้อยละ 33.8 ซึ่งสูงกว่าเล็กน้อยเท่านั้นเมื่อเทียบกับการเดาสุ่มที่ถูกต้องร้อยละ 33.3

ดร. มาเรีย เปเรซ-ออร์ติซ จากภาควิชาวิทยาการคอมพิวเตอร์ มหาวิทยาลัยคอลเลจลอนดอน ซึ่งร่วมเขียนรายงานบอกว่า ระบบเอไอมีความสามารถโดดเด่นในการอธิบายองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ แต่สิ่งนี้อาจทำให้เราเข้าใจผิดเกี่ยวกับขีดความสามารถที่แท้จริงของมัน

รายงานย้ำว่า ในขณะที่ผู้คนหันมาพึ่งพาการสนทนากับโมเดลเอไอมากขึ้น เพื่อรับข้อมูลและคำแนะนำเกี่ยวกับการดำเนินชีวิตอย่างมีความรับผิดชอบในยุคที่โลกเผชิญความปั่นป่วนจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ความน่าเชื่อถือของโมเดลเอไอในฐานะแหล่งข้อมูลและการวิเคราะห์จึงยิ่งมีความสำคัญมากขึ้นกว่าเดิม

ยูเนสโกระบุว่า การเผยแพร่ข้อมูลบิดเบือนเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมีความซับซ้อนมากขึ้น ในปัจจุบัน แทนที่จะปฏิเสธว่าการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศไม่มีอยู่จริง ผู้ที่ต้องการบ่อนทำลายการดำเนินการด้านสภาพภูมิอากาศอาจหันมาอ้างว่า ปรากฏการณ์ดังกล่าวไม่ได้เกิดจากกิจกรรมของมนุษย์ เทคโนโลยีเพียงอย่างเดียวจะสามารถแก้ปัญหาได้ หรือสายเกินไปและมีต้นทุนสูงเกินกว่าที่จะดำเนินการใดๆ

 

↑