“การจัดบ้านก่อนตาย” แบบสวีเดน หรือ döstädning เป็นวิธีการจัดระเบียบชีวิต ที่ช่วยให้เราค่อยๆ ทบทวนสิ่งของมากมายที่ครอบครอง โดยกำจัดสิ่งของที่ไม่จำเป็นออกไป เพื่อให้วันที่เราต้องจากโลกนี้ไป จะไม่ทิ้งภาระในการจัดการทรัพย์สิน รวมถึงเรื่องราวต่างๆ ให้ตกหนักกับคนอันเป็นที่รักในภายหลัง

มาร์การิตา แมกนุสสัน จิตรกรหญิงชาวสวีเดนที่เพิ่งถึงแก่อสัญกรรมด้วยวัย 92 ปี เมื่อ 12 มีนาคมที่ผ่านมา เธอเป็นที่รู้จักในวงกว้างในปี 2017 จากการบัญญัติแนวคิดอันเฉียบคมและแฝงอารมณ์ขันที่เรียกว่า döstädning หรือ การจัดบ้านก่อนตาย ในหนังสือชื่อว่า The Gentle Art of Swedish Death Cleaning ซึ่งได้รับการแปลเป็นภาษาต่างๆ อย่างรวดเร็ว และพาแนวคิด “การจัดบ้านก่อนตาย” ไปสู่ระดับนานาชาติ

การจัดการสิ่งของก่อนตายไม่ใช่เรื่องใหม่ ในปี 1734 การจัดทำบัญชีทรัพย์สินมรดกโดยละเอียด ทั้งทรัพย์สิน หนี้สิน และทรัพย์สมบัติทั้งหมด เป็นข้อบังคับทางกฎหมายในสวีเดน แต่ทว่า ไม่ได้ถูกบังคับใช้อย่างเคร่งครัดมากนัก

การจัดทำบัญชีทรัพย์สินในยุคแรกๆ ครอบคลุมผู้คนหลากหลายฐานะ ตั้งแต่ขุนนางผู้มั่งคั่งไปจนถึงหญิงหม้ายที่ยากจน ที่มีทรัพย์สินเพียงเสื้อผ้าหนึ่งชุดและเครื่องครัวไม่กี่ชิ้น แต่กลับมีคุณค่าสูง และถูกส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น

ในสังคมปัจจุบัน การได้มาซึ่งข้าวของต่างๆ เป็นเรื่องง่ายทั้งในแง่ราคาและการเข้าถึง ผู้คนจึงมีสิ่งของในครอบครองมากมายกว่าคนในอดีต แต่เพราะว่า สิ่งของที่ทิ้งเอาไว้เบื้องหลังบอกสามารถเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับตัวตนของเราในช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่ ด้วยเหตุนี้ การจัดบ้านก่อนตาย จึงกลายเป็นการกระทำที่มีความหมายอย่างมาก

นอกจากนี้ การไม่ทิ้งภาระการคัดแยกและจัดการข้าวของเครื่องใช้ที่ไม่ต้องการให้กับญาติที่ยังมีชีวิตอยู่ ยังเป็นการแสดงออกถึงความรักและความห่วงใยต่อคนเหล่านั้นอีกด้วย

อย่างไรก็ตาม แนวคิดเรื่องการจัดบ้านก่อนตาย ก็ใช่ว่าจะเป็นสิ่งที่ทุกคนจะสามารถทำได้ เมื่อหลายคนยังคงพบว่า การตัดใจหรือปล่อยวางสิ่งของเหล่านั้นเป็นเรื่องยาก

การจัดบ้านก่อนตายแบบสวีเดน จึงเป็นการเน้นย้ำเรื่องความเรียบง่ายในแบบนอร์ดิกที่ฝังรากอยู่ในวัฒนธรรม ซึ่งเป็นรากฐานแท้จริงของแนวปฏิบัตินี้ เมื่อนำมาปรับใช้ในบริบทชีวิตประจำวันปัจจุบัน การจัดบ้านก่อนตายจึงไม่ใช่เพียงความแปลกใหม่ทางวัฒนธรรม แต่เป็นกระบวนการสร้างสมดุลระหว่างการครอบครองวัตถุ กับความรับผิดชอบต่อญาติพี่น้อง หรือคนใกล้ตัว และการใคร่ครวญถึงความหมายของการมีชีวิตอยู่

ที่มา
The Swedish concept of döstädning or death cleaning is about more than just getting rid of things