กลุ่มคนรุ่นใหม่ อย่าง เจน Z และมิลเลนเนียล กำลังเริ่มหันหลังให้กับแพลตฟอร์มสตรีมมิงรายใหญ่อย่าง Spotify และบริการอื่นๆ ที่คล้ายกัน และกลับไปใช้ซีดี ไอพอด และสื่อเพลงแบบจับต้องได้รูปแบบอื่นๆ แทน เพื่อทวงคืนความรู้สึกของการ “เป็นเจ้าของ” บทเพลงโปรดที่พวกเขารักจริงๆ

กระแสการเปลี่ยนแปลงนี้ ปรากฏขึ้นผ่านแพลตฟอร์มอย่าง TikTok และโซเชียลมีเดียอื่นๆ สะท้อนถึงกระแส “การต่อต้านวัฒนธรรมดิจิทัลที่ล้นเกิน” และระบบสมัครสมาชิกแบบรายเดือน รวมถึงความต้องการที่จะหันกลับไปสู่รูปแบบการเสพสื่อที่ช้าลงและสามารถจดจ่อกับสื่อเหล่านั้นได้มากขึ้น

สิ่งที่กล้องดิจิทัล ซีดี เครื่องเล่น MP3 วอล์กแมน หรือแม้กระทั่งหนังสือ มอบให้คือ สิ่งที่สตรีมติ่งไม่สามารถให้ได้ นั่นคือ ความคงถาวรในการอยู่กับเจ้าของ สะท้อนความเป็นตัวตน และมีความเชื่อมโยงกับวัฒนธรรมการเสพสื่อ ที่สำคัญ คือ การที่ไม่สามารถถูกยกเลิกได้โดยง่าย เพียงเพราะการเปลี่ยนนโยบายของเจ้าของแฟลตฟอร์ม การขึ้นราคาค่าบริการรายเดือน  หรือการที่บัญชีผู้ใช้งานถูกลบ

ทั้งนี้ การหันหลังให้กับบริการสตรีมมิงของคนหนุ่มสาวจำนวนมาก ไม่ได้หมายถึงการปฏิเสธเทคโนโลยีทั้งหมด แต่เป็นการกำหนดขอบเขตการใช้งาน เพราะความรู้สึกความเหนื่อยล้ากับโลกดิจิทัล และเสียงรบกวนจากโลกออนไลน์ที่ไม่เคยหยุดพัก ทำให้สื่อแบบที่ “จับต้องได้” ซึ่งถูกมองว่าล้าสมัยแล้ว เริ่มกลับมาดูน่าสนใจอีกครั้ง

“ฉันตัดสินใจเลิกใช้แพลตฟอร์มสตรีมมิง เพราะวันหนึ่งฉันนึกขึ้นได้ว่าจริงๆ แล้วฉันมีคอลเล็กชันเพลงที่ดีอยู่แล้ว รู้วิธีเข้าถึงซีดี รู้วิธีซื้อเพลงมาใส่ไอพอด และได้เป็นเจ้าของมันจริงๆ” คอนเทนต์ครีเอเตอร์ที่ใช้ชื่อว่า อามิตี้ กล่าว

สำหรับคนหนุ่มสาวจำนวนมาก สื่อแบบ “จับต้องได้” ตอบสนองโดยตรงต่อความรู้สึกที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ว่า วัฒนธรรมดิจิทัลในปัจจุบันถูกสร้างขึ้นบนพื้นฐานของ “การเข้าถึง” มากกว่าการ “เป็นเจ้าของ” ไม่ว่าจะเป็นเพลง ภาพยนตร์ต่างๆ ที่จ่ายเงินผ่านระบบสมัครสมาชิกและเก็บไว้บนคลาวด์ ซึ่งสามารถหายไปได้ภายในชั่วข้ามคืน โดยไม่มีการเตือนล่วงหน้า จากการที่ลิขสิทธิ์หมดอายุ หรือการที่แพลตฟอร์มเปลี่ยนเงื่อนไข

“เรากำลังพบว่า จริงๆ แล้ว เราแทบไม่ได้เป็นเจ้าของอะไรเลย ไม่ว่าจะเป็นหนัง ซีรีส์ เพลง ศิลปะ หรือเกม ทุกอย่างเหมือนถูกยืมมาอยู่ในที่ที่มันสามารถถูกลบหายไปตลอดกาลได้ แม้ว่าเราจะจ่ายเงินไปแล้วก็ตาม”  อามิตี้กล่าว

อามิตี้ อยู่ในวัย 30 ปี และเติบโตมาในยุคก่อนที่บริการสตรีมมิงจะครองโลกการฟังเพลง เขาโตมากับสื่อแบบจับต้องได้ แต่นิสัยเหล่านั้นค่อยๆ ถูกแทนที่ด้วยความสะดวกทันใจของแพลตฟอร์มอย่าง Spotify แต่เมื่อเวลาผ่านไป แพลตฟอร์มเหล่านั้น กลับเริ่มทำให้เขาเกิดความรู้สึกเหนื่อยล้ามากกว่าความเป็นอิสระ

“สื่อแบบจับต้องได้ทำให้ฉันกลับมาอยู่กับตัวเอง และทำให้อยู่กับประสบการณ์ของเพลงจริงๆ ต่างจากสตรีมมิงที่แทบไม่ต้องใช้ความคิด ความพยายาม หรือความอดทน ซึ่งให้ความรู้สึกเหมือนกับการไถหน้าจอไปเรื่อยเปื่อย” อามิตี้กล่าว

อามิตี้บอกด้วยว่า การสะสมสิ่งของแบบจับต้องได้และของเล่นจากวัยเด็ก เช่น ทามาก็อดจิ กลายเป็นวิธีหนึ่งที่ช่วยเยียวยาจิตใจ และทำให้เกิดไอเดียในการโพสต์เกี่ยวกับความรักที่มีต่อสื่อแบบจับต้องได้ และคอลเล็กชันของสะสมของเขา

ขณะที่โพสต์อื่นๆ ที่ระบุถึงการเลิกใช้บริการสตรีมมิง ได้รับความสนใจบนโลกออนไลน์มากขึ้น ครีเอเตอร์รายหนึ่งโพสต์ว่า “การเลิกใช้ Spotify เปลี่ยนชีวิตฉันไปเลย” โดยชี้ให้เห็นว่า ค่าใช้จ่ายเป็นปัจจัยสำคัญ แม้ค่าสมาชิกอาจดูเหมือนไม่มาก แต่ในระยะยาวเมื่อรวมกันแล้วก็อาจกลายเป็นเงินจำนวนหลายร้อยดอลลาร์ ในขณะที่ซีดีเพลงมักมีราคาถูกและหาได้ง่ายในร้านขายของมือสอง

โพสต์เหล่านี้ได้รับการตอบรับอย่างท่วมท้น ในท่ามกลางวิกฤตค่าครองชีพ ที่ทำให้คนเจน Z จำนวนมากต้องกลับมาทบทวนเรื่องค่าใช้จ่ายแบบรายเดือน และพิจารณาว่าคุ้มค่ากับสิ่งที่ได้รับจริงหรือไม่

“มันสะท้อนให้เห็นว่า หลายคนรู้สึกเหมือนกับฉัน ที่พร้อมจะกลับไปสู่รากเหง้าบางอย่างของเรา วางโทรศัพท์ลง และใช้ชีวิตอยู่กับสื่อที่เราเป็นเจ้าของจริงๆ” อามิตี้กล่าว

ขณะที่ทาง Spotify บอกว่า พวกเขาเชื่อว่าความสนใจที่เพิ่มขึ้นในสื่อแบบจับต้องได้สามารถอยู่ร่วมกับบริการแบบสตรีมมิง และข้อมูลล่าสุดยังชี้ให้เห็นว่า แพลตฟอร์ม Spotify ยังคงได้รับความนิยมอย่างมากในหมู่คนรุ่นหนุ่มสาว

“จากการสำรวจในปี 2025 ที่มีผู้ตอบแบบสอบถาม 8,400 คนใน 19 ตลาดทั่วโลก ผู้ใช้ Gen Z ร้อยละ 75 เผยว่า พวกเขาพึงพอใจกับเวลาที่ใช้บน Spotify และร้อยละ 63 ของเพลย์ลิสต์บน Spotify ที่ถูกสร้างขึ้นในปี 2026 จนถึงตอนนี้ ถูกสร้างโดยผู้ใช้เจน Z” เจ้าหน้าที่ของ Spotify กล่าว

การที่คนรุ่นใหม่ เลือกใช้ซีดีแทนอัลกอริทึม ไม่ได้เป็นการปฏิเสธความสะดวกสบายของเทคโนโลยีสมัยใหม่ แต่เป็นความพยายามที่จะทวงคืนอำนาจการตัดสินใจของพวกเขาในท่ามกลางภูมิทัศน์ของสื่อที่ดูเหมือนจะไร้ขอบเขตและจับต้องไม่ได้มากขึ้นเรื่อยๆ

“ฉันคิดว่า นี่เป็นหลักฐานที่ว่า เรากำลังก้าวออกจากการมองว่าสตรีมมิงเป็นรูปแบบเดียวของการบริโภคสื่อ มันแสดงให้เห็นว่าเรากำลังเริ่มเปิดพื้นที่ให้กับวิธีอื่นๆ อีกครั้ง”  อามิตี้กล่าว

ที่มา
Gen Zers Are Canceling Spotify and Buying CDs Instead—Here’s Why