นักวิจัยเตือนว่า ปริมาณของ “ออกซิเจน” ในมหาสมุทร และแม่น้ำ ลำธารต่างๆ ทั่วโลกกำลังลดลงอย่างต่อเนื่อง จนเข้าใกล้จุดพลิกผันที่ไม่อาจหวนกลับ ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตบนโลกอย่างมาก

ทีมนักวิจัยจาก สถาบันสมุทรศาสตร์ Scripps มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ซานดิเอโก พบว่า ปริมาณออกซิเจนที่ละลายในแหล่งน้ำทั่วโลกกำลังลดลงในอัตราที่น่าตกใจ จนโลกกำลังเข้าใกล้สภาวะที่นักวิจัยเรียกว่า พื้นที่ที่ไม่ปลอดภัย และอาจนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงที่ไม่สามารถย้อนกลับได้ภายในช่วงชีวิตของมนุษย์

งานศึกษานี้ เป็นการทบทวนงานวิจัยครั้งใหญ่ เผยแพร่ในวารสาร Limnology and Oceanography โดยสังเคราะห์องค์ความรู้จากงานศึกษาตลอดหลายทศวรรษเกี่ยวกับ "ภาวะพร่องออกซิเจนในแหล่งน้ำ" หรือการลดลงของออกซิเจนที่ละลายในมหาสมุทร แม่น้ำ ทะเลสาบ และลำธาร

นักวิจัยระบุว่า มีหลายปัจจัยที่เกี่ยวเนื่องกันที่ทำให้แหล่งน้ำเกิดภาวะพร่องออกซิเจน ประการแรก คือ ภาวะโลกร้อนที่เกิดจากกิจกรรมของมนุษย์ ที่ทำให้น้ำอุ่นขึ้น ซึ่งน้ำที่มีอุณหภูมิสูงจะละลายออกซิเจนได้น้อยลง

ประการที่สอง คือ มลพิษจากธาตุอาหาร โดยเฉพาะไนโตรเจนและฟอสฟอรัสจากปุ๋ยและน้ำเสีย ซึ่งกระตุ้นให้สาหร่ายเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว และเมื่อตายก็ต้องใช้ออกซิเจนปริมาณมหาศาลในการย่อยสลายซากที่เป็นอินทรีย์วัตถุ ส่งผลให้ระดับออกซิเจนในน้ำลดลงอย่างรวดเร็ว นอกจากนี้ สาหร่ายยังใช้ออกซิเจนในการหายใจช่วงเวลากลางคืน ยิ่งทำให้ปริมาณออกซิเจนในน้ำลดต่ำลง

ปัจจัยต่อมาคือ การเปลี่ยนแปลงของการไหลเวียนของมวลน้ำ ทำให้ออกซิเจนจากผิวน้ำถูกส่งลงไปยังชั้นน้ำลึกได้น้อยลง

นักวิจัยเผยว่า ผลกระทบของกระบวนการเหล่านี้ลุกลามเป็นลูกโซ่ไปทั้งระบบโลก เมื่อออกซิเจนลดลง กระบวนการทางธรรมชาติที่ช่วยควบคุมสภาพภูมิอากาศก็ถูกรบกวน ห่วงโซ่อาหารเริ่มเสียสมดุล สิ่งมีชีวิตตั้งแต่แพลงก์ตอนไปจนถึงฉลามต่างก็ต้องเผชิญความเสี่ยงต่อการอยู่รอด แม้แต่สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในทะเลที่หายใจด้วยอากาศ ก็ได้รับผลกระทบเช่นกัน จากแหล่งอาศัยและสัตว์ที่เป็นอาหารที่เปลี่ยนแปลงไป

นักวิจัยระบุว่า ถึงเวลาแล้วที่จะยกระดับ "ภาวะพร่องออกซิเจน" ให้เป็นขีดจำกัดลำดับที่ 10 ของโลก เนื่องจากออกซิเจนที่ละลายในน้ำเป็นปัจจัยพื้นฐานที่หล่อเลี้ยงการทำงานของระบบนิเวศ ซึ่งเชื่อมโยงกับทุกขอบเขตของระบบโลกที่มีอยู่แล้ว

"ระดับการลดลงของออกซิเจนในปัจจุบันบ่งชี้ว่า โลกกำลังเข้าใกล้จุดพลิกผัน ซึ่งหากก้าวข้ามไปแล้ว ผลกระทบต่อระบบโลกที่เกิดจากกิจกรรมของมนุษย์จะไม่สามารถย้อนกลับได้ภายในช่วงชีวิตของคนส่วนใหญ่" งานวิจัยระบุ

นักวิจัยย้ำว่า ภาวะพร่องออกซิเจนในแหล่งน้ำไม่ใช่ปัญหามลพิษเฉพาะพื้นที่อีกต่อไป แต่ได้พัฒนาเป็นวิกฤตระดับโลก แล้ว และสารที่งานวิจัยต้องการส่งถึงสังคม คือ การปกป้องออกซิเจนในแหล่งน้ำ ซึ่งมีความสำคัญไม่ต่างจากการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก หรือการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ เพราะหากโลกสูญเสียออกซิเจนในระบบนิเวศทางน้ำไป กลไกพื้นฐานที่หล่อเลี้ยงสิ่งมีชีวิตบนโลกก็อาจเริ่มล่มสลายตามไปด้วย

ที่มา
Oxygen is vanishing from Earth’s waters