สูตรสำเร็จของความมั่นคงของชีวิตและการเงินในสหรัฐอเมริกาตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา แทบไม่เคยเปลี่ยนแปลงเลย นั่นก็คือ การเรียนให้จบมหาวิทยาลัย ให้ได้ปริญญา และเข้าสู่งานสายอาชีพที่ได้รับการยกย่องนับถืออย่าง อาชีพทนายความ ที่ปรึกษาด้านกฎหมาย หรืออาชีพด้านการเงินและนายธนาคาร
เดเนียล เพรสลีย์ ผู้ก่อตั้งและซีอีโอ Dent Global บริษัทพัฒนาผู้ประกอบการ มองต่างออกไป เขาเห็นถึงความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ของตลาดแรงงาน และลำดับชั้นแบบเดิมของแรงงาน ที่ให้คุณค่ากับงานออฟฟิศมากกว่างานใช้แรงกายนั้น กำลังพลิกกลับหัวกลับหาง
เดเนียลบอกว่า เศรษฐกิจกำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว จนเขาคาดการณ์ว่าในอนาคต “ช่างประปา” อาจมีรายได้มากกว่า “ทนายความ” เนื่องจากงานสายช่างกำลังมีมูลค่าสูงขึ้นเรื่อยๆ ในขณะที่งานในลักษณะวิชาชีพกำลังเผชิญการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ที่เป็นผลจากเทคโนโลยีเอไอ
เขาบอกว่า 25 ปีที่ผ่านมา นับจากเริ่มสร้างบริษัทจากศูนย์ และผ่านวิกฤตการเงินระดับโลกมา แต่ยังไม่เคยเจอกับสิ่งที่กำลังเผชิญอยู่ขณะนี้มาก่อนเลย
“ผมไม่เคยเห็นความกลัวต่อการเปลี่ยนแปลงที่กำลังจะมาถึงมากขนาดนี้” เดเนียลกล่าว
เขาบอกว่า “ลูกตุ้มกำลังแกว่งกลับ” งานมูลค่าสูงที่เคยอยู่กับ “งานออฟฟิศ” กำลังเคลื่อนไปสู่ “งานที่ลงมือทำด้วยมือ” สอดคล้องกับความเห็นของ จิม ฟาร์ลีย์ ซีอีโอบริษัทรถยนต์ฟอร์ด ที่เห็นว่า ความต้องการแรงงานสายช่างมีมากกว่าจำนวนคนที่ทำงานเหล่านี้อยู่
ซีอีโอของฟอร์ด เคยกล่าวว่า เอไออาจทำให้ครึ่งหนึ่งของงานออฟฟิศหายไป และทำให้เกิดความต้องการแรงงานทักษะสูงและแรงงานในสายช่างต่างๆ อย่างมหาศาล
“การจ้างงานระดับเริ่มต้นในบริษัทเทคโนโลยีลดลง 50% นับตั้งแต่ปี 2019 นี่คือสิ่งที่เราอยากให้ลูกหลานทุกคนมุ่งไปจริงหรือ? ปัญญาประดิษฐ์กำลังจะเข้ามาแทนที่แรงงานออฟฟิศครึ่งหนึ่งในสหรัฐ” จิม กล่าว
คนเจน Z บางส่วนในสหรัฐเริ่มหันออกจากเส้นทางงานออฟฟิศ และมุ่งไปสู่งานทักษะเฉพาะทางมากขึ้น ในปี 2023 มีการลงทะเบียนเรียนสายอาชีพเพิ่มขึ้นร้อยละ 16 ในวิทยาลัยชุมชน ซึ่งเป็นระดับสูงสุดนับตั้งแต่ปี 2018 โดยรวมถึงการเพิ่มขึ้นของนักเรียนในสาขาก่อสร้าง ระบบปรับอากาศ และช่างยนต์
กระทรวงแรงงานของสหรัฐ ชี้ว่า ความต้องการช่างไฟฟ้า ช่างประปา และช่างระบบปรับอากาศจะเติบโตสูงกว่าค่าเฉลี่ย ของทุกอาชีพที่ร้อยละ 4 ไปจนถึงปี 2033
คนเจน Z ส่วนหนึ่งเกิดความกังวลเรื่องเอไอ และตระหนักว่า การเรียนในมหาวิทยาลัยอาจไม่คุ้มค่าอีกต่อไป ผลสำรวจของ แฮร์ริสโพลล์ ที่ทำร่วมกับ Intuit Credit Karma พบว่า เกือบร้อยละ 80 ของคนวัยผู้ใหญ่ชาวอเมริกัน เห็นถึงความสนใจของคนหนุ่มสาวในอาชีพสายช่างเพิ่มขึ้น
“ยังมีภาพจำว่า การเรียนมหาวิทยาลัยจะนำไปสู่งานที่มีรายได้ดี แต่ฉันพบว่าไม่ใช่แบบนั้น” เอมิลี ชอว์ เด็กฝึกงานเจน Z บริษัทก่อสร้าง Redrow กล่าว
คนเจน Z บางคนเริ่มธุรกิจสายช่างของตัวเองและมีรายได้ระดับเลขหกหลัก เหตุผลที่เขาไม่เลือกเรียนมหาวิทยาลัย เพราะมองว่า เขาไม่เหมาะกับการเรียน และปัจจุบันก็มีรายได้ระดับแสนดอลลาร์จากงานสายช่างอยู่แล้ว
เดเนียล เตือนว่าการเปลี่ยนแปลงกำลังเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว และยิ่งเร่งความเร็วจากการนำเอไอมาใช้แบบฉับพลัน ซึ่งแตกต่างจากยุคปฏิวัติอุตสาหกรรมที่กินเวลาหลายทศวรรษ และต้องพึ่งพาโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ ขณะที่การเปลี่ยนแปลงในยุคเอไอจะเกิดขึ้นเร็วกว่ามาก
“ทันทีที่ เอไอเรียนรู้วิธีการเป็นทนายในที่หนึ่ง มันก็สามารถเป็นทนายได้ในทุกที่ เนื่องจากมีเครือข่ายดิจิทัลรองรับอยู่แล้ว” เดเนียลกล่าว
งานวิจัยของ Brookings Institution ที่เผยแพร่ในเดือนกุมภาพันธ์ 2025 ชี้ว่า อาจมีอย่างน้อยครึ่งหนึ่งของงานที่ได้รับผลกระทบจากเอไอ แต่ขณะเดียวกัน แรงงานสายช่าง เช่น ช่างไฟฟ้า ช่างก่ออิฐ กำลังอยู่ในช่วง “มหาสมุทรสีคราม” แห่งโอกาส
“คนหนุ่มสาวจำนวนมากที่ควรจะเป็นช่างประปา ช่างไฟฟ้า หรือช่างก่อสร้าง กลับไปเรียนปริญญาโทในสาขาอย่างพฤติกรรมการผสมพันธุ์ของผีเสื้อ หรือสาขาอื่นที่ไม่มีงานรองรับ และจบมาพร้อมหนี้ 60,000 ถึง 80,000 ดอลลาร์ สำหรับปริญญาที่ไม่มีใครต้องการ ความบิดเบือนนี้ทำให้ตอนนี้เรามีช่างประปาและช่างไฟฟ้าไม่เพียงพอ” เดเนียลกล่าว
