มนุษย์เมื่ออายุมากขึ้น ความสามารถด้านการรับรู้หลายอย่างจะลดลงไปตามธรรมชาติ รวมถึงความจำที่เสื่อมถอยลงไปตามวัย แต่งานวิจัยล่าสุด ทีมวิจัยจาก สถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ (MIT) ร่วมกับ มหาวิทยาลัยบอสตัน พบว่า สมองของเรามีความสามารถทางด้านภาษาที่มีความทนทานอย่างน่าทึ่งและไม่ได้เสื่อมถอยไปตามวัย

งานวิจัยเกี่ยวกับรูปแบบการทำงานและการเชื่อมต่อของเครือข่ายภาษาในสมองผู้สูงวัย ของสถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ ที่ทำร่วมกับมหาวิทยาลัยบอสตัน พบว่า ผู้สูงอายุส่วนใหญ่ที่ไม่มีภาวะทางระบบประสาท อย่างเช่น โรคหลอดเลือดสมอง หรือภาวะสมองเสื่อม ยังคงมีทักษะด้านภาษาอยู่ในระดับดีเยี่ยม เช่นเดียวกับที่พบว่า คนจำนวนมากมีความสามารถทางภาษาดีขึ้นเมื่ออายุมากขึ้น จากการสะสมคลังคำศัพท์ที่กว้างขวางขึ้นตลอดช่วงชีวิต

ในการศึกษานี้ นักวิจัยทำการวิเคราะห์ภาพถ่ายสมองของคนวัยผู้ใหญ่ทั้งผู้หญิงและผู้ชาย รวมถึงคนสูงอายุ พบว่า การทำงานของเครือข่ายสมองที่ประมวลผลภาษายังคงมีเสถียรภาพอย่างน่าทึ่งแม้ในตอนที่อายุมากขึ้น โดยพบว่า รูปแบบการทำงานของเซลล์ประสาทในสมองของผู้สูงอายุแทบจะไม่ต่างจากที่พบในคนหนุ่มสาว

นักวิจัยแบ่งผู้เข้าร่วมการทดลองออกเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มคนอายุน้อย ที่มีอายุ 17-39 ปี กับกลุ่มคนอายุมาก ที่มีอายุ 41-80 ปี โดยให้ทั้งสองกลุ่มทำภารกิจที่ออกแบบมาอย่างเฉพาะเจาะจง เพื่อศึกษาการทำงานของระบบสมอง 2 ระบบ ได้แก่ เครือข่ายการประมวลผลที่หลากหลายด้าน ซึ่งเกี่ยวข้องกับการแก้ปัญหาได้อย่างยืดหยุ่นและการประสานการทำงานของสมอง กับอีกระบบ คือ เครือข่ายสมองที่ทำงานเกี่ยวกับภาษา

ในการศึกษาเครือข่ายการประมวลผลหลายด้านของสมอง นักวิจัยให้ผู้เข้าร่วมการทดลองทำภารกิจด้านความจำเชิงพื้นที่ โดยให้จดจำตำแหน่งของสี่เหลี่ยมต่างๆ บนตาราง พบว่า ผู้สูงอายุมีการทำงานของสมองในบริเวณสมองส่วนหน้าและกลีบข้างที่น้อยกว่า และมีการประสานการทำงานกันของสมองในระหว่างบริเวณต่างๆ น้อยกว่ากลุ่มที่อายุน้อย

ส่วนการศึกษาเครือข่ายสมองที่เกี่ยวกับด้านภาษา นักวิจัยให้ผู้เข้าร่วมทั้งสองกลุ่มฟังเรื่องราวและอ่านข้อความเพื่อกระตุ้นการทำงานของเครือข่ายด้านภาษา พบว่า ทั้งคนหนุ่มสาวและผู้สูงอายุมีระดับการทำงานของเซลล์ประสาทในสมองที่ใกล้เคียงกันได้ เมื่อพบประโยคที่มีโครงสร้างทางไวยากรณ์ผิดไปจากที่คุ้นเคย หรือพบคำศัพท์ที่ไม่คุ้นเคย ทั้งสองกลุ่มมีความไวต่อสิ่งเหล่านี้เพิ่มขึ้นในระดับเดียวกัน และสมองก็มีการตอบสนองต่อสิ่งเหล่านี้สูงขึ้นในลักษณะเดียวกัน

“ในการศึกษาครั้งนี้ เราพบว่า ผู้สูงอายุก็มีความไวในลักษณะเดียวกัน ซึ่งบ่งชี้ว่า โดยพื้นฐานแล้ว วิธีที่พวกเขาประมวลผลภาษาไม่ได้แตกต่างไปจากคนหนุ่มสาว”  เยเวลีนา เฟโดเรนโก รองศาสตราจารย์ด้านสมองและวิทยาศาสตร์การรู้คิดจาก MIT ซึ่งเป็นหนึ่งในทีมวิจัยกล่าว

รองศาสตราจารย์เยเวลีนา บอกว่า ตราบใดที่ผู้คนยังมีการวัดผลด้านภาษา คลังคำศัพท์ของพวกเขาก็เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งก็สมเหตุสมผล เพราะผู้คนได้รับภาษาและคำศัพท์ใหม่ๆ มากขึ้นเรื่อยๆ ขณะที่บางคนเมื่ออายุมากขึ้น อาจเริ่มอ่านหนังสือมากขึ้น จึงได้รับแรงส่งเพิ่มเติมอีก เปรียบเทียบปรากฏการณ์นี้คล้ายกับ โมเดลภาษาขนาดใหญ่ ที่ได้รับการฝึกด้วยข้อมูลจำนวนมากขึ้นเรื่อยๆ

นักวิจัยรุะบว่า ผลการค้นพบนี้ชี้ให้เห็นว่า สมองบางส่วนที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน อาจได้รับการปกป้องจากการเสื่อมถอยตามวัยไปตามธรรมชาติ ซึ่งจะทำให้เรายังคงสามารถสื่อสารได้อย่างมีประสิทธิภาพไปตลอดช่วงชีวิต

ที่มา
Aging Brains Maintain Robust Language Networks Despite Cognitive Decline