แม้ปัจจุบัน ผู้คนจะมีอายุขัยยืนยาวขึ้นกว่าในอดีต โดยอายุขัยเฉลี่ยของประชากรโลกเพิ่มขึ้นจากเมื่อทศวรรษก่อนจาก 71.4 ปี มาเป็น 73.5 ปี แต่ทว่า การมีอายุที่ยืนยาวขึ้นกลับไม่ได้หมายถึงการมีสุขภาพดีขึ้นด้วยเสมอไป ทำให้นักวิจัยพยายามค้นหาคำตอบว่า ทำอย่างไรคนจึงจะมีอายุยืนยาวขึ้นโดยที่ยังมีสุขภาพดีและมีคุณภาพชีวิตที่ดีควบคู่กันไป

ทีมนักวิจัยจาก มหาวิทยาลัยกายารี ในอิตาลี ศึกษาผู้สูงอายุในเกาะซาร์ดิเนีย ในทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ซึ่งถูกจัดเป็นพื้นที่ “บลูโซน” ที่ประชากรมีอายุยืนกว่าพื้นที่อื่นๆ และสูงกว่าค่าเฉลี่ยของยุโรป เพื่อศึกษาปัจจัยที่ทำให้คนที่นี่มีอายุยืนเป็นพิเศษและมีสุขภาพดี

“บลูโซน” เป็นพื้นที่ที่มีลักษณะค่อนข้างแยกตัวในทางภูมิศาสตร์ เป็นสถานที่ที่ประชากรที่มีอายุยืนกว่าปรกติและมีระดับคุณภาพชีวิตสูง เช่น พื้นที่ตอนกลางค่อนไปทางตะวันออกของเกาะซาร์ดิเนีย ในอิตาลี, เกาะโอกินาวา ของญี่ปุ่น,  อิคาเรีย ของกรีซ และนิโคยา ของคอสตาริกา

ทั้งนี้ พื้นที่ที่ถูกจัดให้เป็น “บลูโซน” ต้องมีขอบเขตทางภูมิศาสตร์ที่ชัดเจน มีจำนวนประชากรที่มีอายุเฉลี่ยอย่างน้อย 90 ปีในสัดส่วนที่สูงเป็นพิเศษอย่างต่อเนื่องเป็นเวลา 150 ปีโดยมีหลักฐานที่สามารถยืนยันได้ชัดเจน

งานวิจัยชิ้นใหม่ตีพิมพ์ในวารสาร International Journal of Applied Positive Psychology เปรียบเทียบผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในพื้นที่บลูโซนของเกาะซาร์ดิเนีย กับผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ชนบทใกล้เคียง โดยผู้เข้าร่วมการศึกษาตอบแบบสอบถามเกี่ยวกับวิถีชีวิต ข้อมูลพื้นฐาน คุณภาพชีวิตที่ตนเองรับรู้ และทำแบบทดสอบด้านการรับรู้และการคิด

ทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยกายารี ทำการศึกษาคนในพื้นที่บลูโซนบนเกาะซาร์ดิเนีย ซึ่งครอบคลุม 6 หมู่บ้านในพื้นที่ตอนกลางค่อนไปทางตะวันออกของเกาะในภูมิภาคที่เรียกว่า โอกลิอัสตรา

พื้นที่ดังกล่าวมีสัดส่วนของคนที่มีอายุครบ 100 ปีสูงกว่าค่าเฉลี่ยของยุโรปประมาณ 5 เท่า และสูงกว่าค่าเฉลี่ยของทั้งเกาะซาร์ดิเนียประมาณ 3 เท่า โดยสัดส่วนดังกล่าวยังเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง นับตั้งแต่มีการบัญญัติคำว่า “บลูโซน” เมื่อเกือบ 20 ปีก่อน

นักวิจัยระบุว่า โดยทั่วไปทั่วโลกจะมีผู้หญิงที่มีอายุถึง 100 ปีในสัดส่วนที่มากกว่าผู้ชาย แต่ในพื้นที่นี้ของเกาะซาร์ดิเนีย สัดส่วนของชายและหญิงที่มีอายุครบ 100 ปีกลับอยู่ในสัดส่วนที่ใกล้เคียงกัน

ในการศึกษาพื้นที่บลูโซนของเกาะซาร์ดิเนีย นักวิจัยได้ตรวจสอบอายุของผู้ที่มีอายุมากกว่า 90 ปีทุกคน โดยเปรียบเทียบข้อมูลจากทะเบียนราษฎร์ เอกสารของศาสนจักร และการสืบค้นลำดับวงศ์ตระกูล เพื่อป้องกันความผิดพลาดหรือการสับสนตัวบุคคลในการยืนยันอายุของผู้เข้าร่วมการศึกษา

นักวิจัยพบว่า ผู้สูงอายุบนเกาะซาร์ดิเนียมีกิจกรรมที่กระตุ้นทั้งการเข้าสังคมและการใช้สมองอยู่เป็นประจำ และยังคงมีบทบาทสำคัญในสังคม มีเป้าหมายในการใช้ชีวิต นักวิจัยระบุว่า เหล่านี้เป็นองค์ประกอบสำคัญของการสูงวัยอย่างมีคุณภาพ

ผลการศึกษายังพบว่า คนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่บลูโซนมีความสนใจใคร่รู้ และเปิดรับกับแนวคิดใหม่ๆ มากกว่า รวมทั้งมีความสามารถในการเข้าใจและแสดงออกทางอารมณ์ได้ดีกว่า

นักวิจัยระบุว่า ทั้งหมดนี้ชี้ให้เห็นว่า บุคลิกภาพที่สามารถปรับตัวได้ดีและการมีวิถีชีวิตที่กระตือรือร้น เป็นปัจจัยสำคัญในการรักษาสุขภาพกายและสุขภาพจิตให้ยังคงดีอยู่เมื่อเข้าสู่วัยสูงอายุ

นักวิจัยพบด้วยว่า ผู้ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่บลูโซนมักมีวิถีชีวิตที่เรียบง่าย แต่กระฉับกระเฉงอย่างมาก โดยใช้เวลาเฉลี่ย 11.3 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ในการทำกิจกรรมยามว่างที่ช่วยกระตุ้นทั้งสมองและร่างกาย ขณะที่ผู้สูงอายุที่อยู่นอกพื้นที่ที่ไม่ใช่บลูโซนใช้เวลาเฉลี่ยเพียง 6.8 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ในการทำกิจกรรมลักษณะดังกล่าว

นักวิจัยยังสังเกตว่า ผู้สูงอายุเหล่านี้เลือกทำเฉพาะกิจกรรมที่พวกเขายังสามารถทำได้ดีและสร้างความพึงพอใจให้กับตัวเอง เช่น การทำสวน การเดินเล่น หรือการเข้าร่วมกิจกรรมสังสรรค์ที่ศูนย์ชุมชน

ผู้สูงอายุในพื้นที่บลูโซนยังคงรักษาความสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นกับคนในชุมชน และมีความพึงพอใจต่อความสัมพันธ์ทั้งกับสมาชิกในครอบครัวและบุคคลอื่นมากกว่า นอกจากนี้ ยังมีวิธีรับมือกับปัญหาในชีวิตประจำวันได้อย่างมีประสิทธิภาพ และมีความสามารถในการจัดการอารมณ์ได้ดีกว่า

ทีมวิจัยสรุปว่า การมีส่วนร่วมกับสังคมและการจัดการความเครียดอย่างมีประสิทธิภาพ เป็นองค์ประกอบสำคัญของการสูงวัยอย่างมีคุณภาพในชุมชนที่มีลักษณะเฉพาะเช่นนี้

ที่มา
Blue zone secrets: How Sardinia's elders stay sharp and happy in old age