ReTuna ห้างสรรพสินค้าที่ขายเฉพาะ “สินค้ารีไซเคิล” แห่งแรกของโลกในสวีเดน ปฏิวัติวงการช้อปปิงด้วยแนวคิด “ไลฟ์สไตล์ที่ชาญฉลาดที่เป็นมิตรต่อสภาพภูมิอากาศ” โดยการนำข้าวของเครื่องใช้เก่ามาชุบชีวิตใหม่ ผ่านการซ่อมแซม อัปไซเคิล สินค้าทุกอย่างที่วางขาย จึงล้วนผ่านการรีไซเคิล รียูส หรือเป็นสินค้าออร์แกนิกที่ผ่านกระบวนการผลิตที่ให้ความสำคัญกับความยั่งยืน

ReTuna เปิดทำการครั้งแรกในเดือนสิงหาคม ปี 2015 ที่เมืองเอสกิลสตูนา ทางทิศตะวันตกของกรุงสตอกโฮล์ม โดยอยู่ติดกับศูนย์รีไซเคิล Retuna ที่ซึ่งมีข้าวของเครื่องใช้ที่ยังอยู่ในสภาพดี เช่น ของเล่น เฟอร์นิเจอร์ เสื้อผ้า ของตกแต่ง และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ จำนวนมากถูกนำมาบริจาค

ReTuna บริหารโดย บริษัท Eskilstuna Energi och Miljö หรือ EEM ซึ่งเป็นบริษัทของเทศบาลที่ทำงานทางด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อม ReTuna ตั้งขึ้นตามยุทธศาสตร์ด้านสภาพภูมิอากาศและการลดขยะของเมืองเอสคิลสตูนา จากความตั้งใจที่เป็นต้นแบบ “เมืองสีเขียว” นำไปสู่แนวคิดในการสร้าง “ห้างสรรพสินค้าที่เหมือนห้างทั่วไป แต่ขายเฉพาะสินค้านำกลับมาใช้ใหม่และสินค้าที่ผ่านการอัพไซเคิล”

ข้าวของไม่ใช้แล้วที่มีผู้นำมาบริจาค จะมีเจ้าหน้าที่จากเทศบาลจะคัดแยกเบื้องต้น และส่งต่อของที่ยังใช้ได้ไปให้ร้านต่างๆ ที่อยู่ในห้าง ที่ซึ่งพนักงานของร้านจะเลือกสิ่งที่อยากซ่อมแซม ดัดแปลง ปรับปรุง หรือสร้างเป็นของใหม่ ของทุกชิ้นจึงมีชีวิตใหม่อีกครั้ง ก่อนถูกนำมาวางขาย

ผ่านไป 3 ปี ในปี 2018 ReTuna มียอดขายสินค้าที่ผ่านกระบวนการรีไซเคิลสูงถึง 11.7 ล้านโครนาสวีเดน หรือตกราว 40 ล้านบาท ซึ่งแสดงให้เห็นว่า โมเดลธุรกิจนี้ประสบความสำเร็จ

การชอปปิ้งของมือสอง ไม่ใช่เรื่องแปลกใหม่ แต่เป็นสิ่งที่ฝังรากลึกอยู่ในวิถีชีวิตของชาวสวีเดนมานาน สวีเดนจึงเป็นดินแดนแห่งการชอปของมือสองที่เฟื่องฟูมาช้านาน ตั้งแต่เสื้อผ้าวินเทจ กระเป๋าแบรนด์เนม ไปจนถึงของแต่งบ้าน โบราณวัตถุ สินค้าอัปไซเคิล และของค้างสต็อกจากคอลเล็กชันก่อนหน้า หรือสินค้าที่มีตำหนิ สามารถหาซื้อได้จากเอาต์เล็ตที่มีอยู่จำนวนมากทั่วประเทศ

หนึ่งในร้านสินค้ามือสองที่ได้รับความนิยมสูงสุดของสวีเดน คือ Myrorna ถือกำเนิดขึ้นตั้งแต่ปี 1896 และในช่วงกระแสสิ่งแวดล้อมเบ่งบานในยุค 1970 ทำให้การบริโภคของมือสองเป็นที่นิยมอย่างมากในหมู่ชาวสวีเดน และเป็นกระแสที่เติบโตขึ้นเรื่อยๆ นับจากนั้น

นอกจากห้างสรรพสินค้าของมือสองอย่าง ReTuna แล้ว ที่เมืองโกเธนเบิร์ก ก็มีพื้นที่ขายสินค้าสำหรับชุมชนที่เรียกว่า Kvillehyllan ซึ่งเปิดให้เช่าชั้นวางของ เพื่อให้คนที่อยากส่งต่อของที่ใช้แล้วนำของเหล่านั้นมาวางขาย โดยจะมีพนักงานบริการช่วยจัดการเรื่องการขายให้ทั้งหมด

ส่วนที่สตอกโฮล์ม มีพื้นที่ที่เรียกว่า Slow Fashion Hub เป็นพื้นที่ผสมผสานระหว่างการชอปสินค้ามือสองกับบริการเช่าเสื้อผ้า การรีดีไซน์ และซ่อมแซมเสื้อผ้า ซึ่งมีร้านค้าราว 20 ร้าน รวมทั้งมีตลาดรวมสินค้าที่เน้นความยั่งยืนอย่าง Green Little Heart ที่เปิดพื้นที่ให้ผู้ประกอบการที่เน้นการรีเมคเสื้อผ้านำผลงานมาจัดแสดงและจำหน่าย

ReTuna ไม่ใช่แค่พื้นที่ค้าปลีก แต่เป็นการทดลองการบริโภคสินค้าหมุนเวียนที่ขับเคลื่อนโดยเทศบาล ซึ่งโมเดลนี้เกิดขึ้นได้เพราะได้รับเงินอุดหนุนจากสาธารณะและการสนับสนุนจากท้องถิ่น ซึ่งเป็นการย้ำเตือนว่า “นวัตกรรมแบบหมุนเวียน” ต้องอาศัยทั้งโครงสร้างและการลงทุน ซึ่งมากกว่าแค่ความตั้งใจดีของผู้บริโภคเพียงอย่างเดียว

เป้าหมายสำคัญอีกประการหนึ่งของ ReTuna คือ การเป็นแหล่งความรู้สาธารณะ ที่นี่จึงมีการจัดกิจกรรมต่างๆ เวิร์กช็อป การบรรยาย และจัดธีมต่างๆ ที่เกี่ยวกับความยั่งยืน และยังเปิดหลักสูตรหนึ่งปีสอนเรื่อง Recycle Design ภายในพื้นที่ของห้างด้วย นอกจากนี้ ยังมีห้องประชุมสำหรับจัดการประชุมแบบรักษ์โลก และมีคาเฟ่ที่ให้บริการอาหารกลางวันและขนมสไตล์ออร์แกนิก

สิ่งที่ทำให้ ReTuna ทีความโดดเด่น นอกจากสินค้าที่คัดสรรมาเป็นอย่างดีแล้ว ยังเป็นเรื่องของบรรยากาศ การเข้าถึงที่ง่ายและสะดวกสบาย  รวมทั้งมีการจัดวางพื้นที่และสินค้าแบบเดียวกับห้างสรรพสินค้าทั่วไป ทำให้การชอปของมือสองกลายเป็นเรื่องที่ดูดีและสร้างเพลิดเพลิน

มีรายงานระบุว่า ตลาดสินค้ามือสองเติบโตเร็วกว่าอุตสาหกรรมแฟชั่นโดยรวมถึง 2.7 เท่า และคาดว่าทั่วโลกจะมีมูลค่าถึง 367,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ภายในปี 2029 และจะมีมูลค่าถึง 1.04 ล้านล้านดอลลาร์ภายในปี 2035 โดยเติบโตเฉลี่ยปีละ 17.2%

ผลสำรวจของ YouGov ใน 17 ประเทศ พบว่า 43% ของผู้ซื้อสินค้ามือสองชอบซื้อสินค้าจากร้านจริง ขณะที่ 39% ชอบซื้อทางออนไลน์ ReTuna จึงเป็นส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงนี้ และให้ภาพของร้านค้าปลีกกระแสหลักในอนาคต ที่ชี้ให้เห็นว่า การซื้อของมือสองสามารถเป็นทั้งไลฟ์สไตล์ ความสะดวกสบาย และมีความหมายในเชิงสังคมได้ด้วย และทำให้เห็นว่า การบริโภคที่มีความยั่งยืนสามารถเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันได้ และเป็นประสบการณ์ที่น่าพึงพอใจ

ที่มา
How Sweden’s ‘secondhand only’ shopping mall is changing retail
The world’s first recycling mall is found in Eskilstuna
Sweden's top spots for second-hand shopping