ตลอดทั้งวัน สมองของเราเต็มไปด้วย “ขยะ” สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่ข้อมูลจำนวนมหาศาลที่ถูกป้อนเข้ามา แต่คือโปรตีนและเศษซากจากเซลล์ที่เป็นผลพลอยได้จากกระบวนการทำงานตามธรรมชาติของสมอง ซึ่งสมองจำเป็นต้องกำจัดออกเช่นเดียวกับที่ร่างกายขับของเสียออกไป

การศึกษาชิ้นใหม่โดยนักวิจัยจาก มหาวิทยาลัยเพนซิลเวเนีย ชี้ว่า นอกจากการนอนหลับซึ่งเป็นช่วงเวลาที่สมองทำหน้าที่เหมือน “การทำความสะอาด” ในแต่ละคืน ยังมีวิธีง่ายๆ ในการดูแลสมองที่มีประสิทธิภาพจนน่าประหลาดใจ ซึ่งก็คือ การขยับร่างกายเพียงเล็กๆ น้อยๆ

ผลการศึกษานี้ตีพิมพ์ในวารสาร Nature Neuroscience อธิบายว่า ร่างกายของมนุษย์มีลักษณะคล้ายถังบำบัดน้ำเสียขนาดใหญ่ที่จำเป็นต้องได้รับการระบายและกำจัดของเสียออกเป็นครั้งคราว

หนึ่งในวิธีที่ง่ายที่สุดในการช่วยสมองกำจัดของเสีย คือ การใช้กล้ามเนื้อหน้าท้อง ซึ่งเป็นสิ่งที่เราทำโดยอัตโนมัติเมื่อเดิน ยืดตัว ยืน หรือทำกิจกรรมแทบทุกอย่างที่ต้องขยับลำตัว

นักวิจัยใช้เทคนิคกล้องจุลทรรศน์แบบโฟตอน และการถ่ายภาพด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ เพื่อเฝ้าดูกระบวนการนี้แบบเรียลไทม์ในหนูทดลองที่วิ่งอยู่บนลู่วิ่ง จากนั้นใช้แบบจำลองคอมพิวเตอร์จำลองกระบวนการดังกล่าว พบว่า การเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อท้อง อาจทำงานคล้ายกับการบีบฟองน้ำเพื่อไล่น้ำที่สกปรกออก

งานวิจัยระบุว่า การเคลื่อนไหวเหล่านี้ ทำให้เกิดแรงดันที่ช่วยผลักเลือดผ่านหลอดเลือดดำซึ่งเชื่อมต่อกับกระดูกสันหลังและสมอง เปรียบได้กับการเปลี่ยนกระแสเลือดให้กลายเป็นสายน้ำแรงดันสูงจากเครื่องฉีดน้ำ ที่สามารถสาดเอาคราบสกปรกออกจากพื้นถนนได้ แรงดังกล่าวทำให้สมองเคลื่อนตัวเล็กน้อยภายในกะโหลกศีรษะ และมากพอที่จะช่วยให้ น้ำหล่อเลี้ยงสมองและไขสันหลังไหลเวียนผ่านสมอง และชะล้างของเสียที่สะสมอยู่ออกไป

มีงานวิจัยจำนวนมากขึ้นพบว่า หากสมองไม่สามารถกำจัดของเสียบางส่วนเหล่านี้ออกไปได้ อาจมีส่วนทำให้เกิดโรคทางระบบประสาทที่ทำให้สมองเสื่อม การเคลื่อนไหวเพียงเล็กน้อยของสมองดูเหมือนจะช่วยให้ของเหลวไหลเวียนผ่านเนื้อเยื่อโดยรอบ ซึ่งอาจช่วยกำจัดการสะสมของสารที่เป็นอันตรายและเชื่อมโยงกับโรคต่างๆ เช่น โรคอัลไซเมอร์

นักวิจัยย้ำว่า ยังไม่ควรด่วนสรุปว่าความสัมพันธ์ที่พบนี้หมายความว่า การเคลื่อนไหวร่างกายเป็นสาเหตุโดยตรงที่ช่วยกำจัดของเสียออกจากสมอง และยังจำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมอีกมาก เพื่อยืนยันว่าผลการศึกษานี้สามารถนำมาใช้กับมนุษย์ได้จริงหรือไม่

ที่มา
Your Brain Is Full of Junk, but Scientists Say Doing This Can Help Clean It Out